<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X61n1167"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1167 净土生无生论註</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1167 净土生无生论註</title> <author>明 正寂註</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">61</idno>.<idno type="no">1167</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">净土生无生论註</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00267"> <charName>CBETA CHARACTER CB00267</charName> <mapping cb:dec="983307" type="PUA">U+F010B</mapping> <mapping type="unicode">U+408E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[矛*赞]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00584"> <charName>CBETA CHARACTER CB00584</charName> <mapping cb:dec="983624" type="PUA">U+F0248</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+98B0</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[颱-台+犮]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00803"> <charName>CBETA CHARACTER CB00803</charName> <mapping cb:dec="983843" type="PUA">U+F0323</mapping> <mapping type="unicode">U+4176</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>耨</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[禾*辱]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04474"> <charName>CBETA CHARACTER CB04474</charName> <mapping cb:dec="987514" type="PUA">U+F117A</mapping> <mapping type="unicode">U+3CF7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+曶]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05903"> <charName>CBETA CHARACTER CB05903</charName> <mapping cb:dec="988943" type="PUA">U+F170F</mapping> <mapping type="unicode">U+25A0A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寝</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[寝-(宋-木)+穴]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16014"> <charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName> <mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB28575"> <charName>CBETA CHARACTER CB28575</charName> <mapping cb:dec="1011615" type="PUA">U+F6F9F</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+3E26</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>牙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[牙-(必-心)+(乂-(必-心))]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-06-17T09:42:56"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0832b" n="0832b"/> <lb ed="X" n="0832b01"/> <lb ed="X" n="0832b02"/> <lb ed="X" n="0832b03"/> <lb ed="X" n="0832b04"/> <lb ed="X" n="0832b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1167-A 净土生无生论註序</cb:mulu><head>No. 1167-A <lb ed="X" n="0832b06"/><lb ed="R109" n="0001a01"/> 净土生无生论註序</head> <lb ed="X" n="0832b07"/> <lb ed="X" n="0832b08"/><lb ed="R109" n="0001a02"/><p xml:id="pX61p0832b0801">生无生论者 有门大师兴无缘慈借虚空舌为往 <lb ed="X" n="0832b09"/><lb ed="R109" n="0001a03"/>生居士之所说也如风鼓橐不日而成義立十门理 <lb ed="X" n="0832b10"/><lb ed="R109" n="0001a04"/>融一念指沤示海生即无生即性明心<persName>佛</persName>非他<persName>佛</persName>真 <lb ed="X" n="0832b11"/><lb ed="R109" n="0001a05"/>可谓善明<persName>佛</persName>智者矣居士作序锓梓流通海内缁素 <lb ed="X" n="0832b12"/><lb ed="R109" n="0001a06"/>莫不家传户习以为往生左<anchor xml:id="nkr_note_add_0832b1201" n="0832b1201"/><anchor xml:id="beg0832b1201" n="0832b1201"/>券<anchor xml:id="end0832b1201"/>焉<note place="inline">寂</note>虑科文异帙不 <lb ed="X" n="0832b13"/><lb ed="R109" n="0001a07"/>便披寻顷因会次谬註数言聊资初学一往而视似 <lb ed="X" n="0832b14"/><lb ed="R109" n="0001a08"/>乎虚尙多騈然所引悉经疏成言未尝妄加<anchor xml:id="nkr_note_add_0832b1401" n="0832b1401"/><anchor xml:id="beg0832b1401" n="0832b1401"/>己<anchor xml:id="end0832b1401"/>意倘 <lb ed="X" n="0832b15"/><lb ed="R109" n="0001a09"/>不以蛇足见鄙未必不为斯文之一助也。</p> <lb ed="X" n="0832b16"/><lb ed="R109" n="0001a10"/><p xml:id="pX61p0832b1601">万历壬子秋七月僧自恣日浮石门人正寂和南序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832b17"/> <lb ed="X" n="0832b18"/><cb:docNumber>No. 1167</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0832b19"/><lb ed="R109" n="0001a12"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>净土生无生论註<note place="inline">幷科</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0832b20"/><lb ed="R109" n="0001a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">净土生无生论註</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0832b2001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0832b2001" n="0832b2001"/><anchor xml:id="beg0832b2001" n="0832b2001"/>净土生无生论<anchor xml:id="end0832b2001"/></p> <lb ed="X" n="0832b21"/><lb ed="R109" n="0001a13"/><byline cb:type="other">幽溪沙门 传灯 譔</byline> <lb ed="X" n="0832b22"/><lb ed="R109" n="0001a14"/><byline cb:type="author">浮石门人 正寂 註</byline> <lb ed="X" n="0832b23"/><lb ed="R109" n="0001a15"/><p xml:id="pX61p0832b2301">△大科分二初题目次正文今初</p></cb:div> <lb ed="X" n="0832b24"/><lb ed="R109" n="0001a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0832b2401">题云净土生无生论者天台智者大师凡释经题 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0832c" n="0832c"/> <lb ed="X" n="0832c01"/><lb ed="R109" n="0001a17"/>皆立五重玄義所谓名体宗用教相是也今例释 <lb ed="X" n="0832c02"/><lb ed="R109" n="0001a18"/>之为五谓理行单法为名一真法界为体圆融妙 <lb ed="X" n="0832c03"/><lb ed="R109" n="0001b01"/>观为宗断疑生信为用无上醍醐为教相初理行 <lb ed="X" n="0832c04"/><lb ed="R109" n="0001b02"/>单法为名者无生属理生即是行而言单法者以 <lb ed="X" n="0832c05"/><lb ed="R109" n="0001b03"/>净土等乃七种之一非譬非人非复非具故言单 <lb ed="X" n="0832c06"/><lb ed="R109" n="0001b04"/>法也若约教等八法释之者名虽具四義则俱含 <lb ed="X" n="0832c07"/><lb ed="R109" n="0001b05"/>净土属果生即属行无生属理论即属教此之四 <lb ed="X" n="0832c08"/><lb ed="R109" n="0001b06"/>法若顺论之即所谓果由行成行依理发理藉教 <lb ed="X" n="0832c09"/><lb ed="R109" n="0001b07"/>明返而言之亦可谓藉教显理从理起行由行证 <lb ed="X" n="0832c10"/><lb ed="R109" n="0001b08"/>果随意释之无不可者然而克果由因行凭智导 <lb ed="X" n="0832c11"/><lb ed="R109" n="0001b09"/>智断必俱位依行历即摄馀四八法具矣又无生 <lb ed="X" n="0832c12"/><lb ed="R109" n="0001b10"/>约理而论言乎其体也生者从行得名言乎其宗 <lb ed="X" n="0832c13"/><lb ed="R109" n="0001b11"/>也净土从果受称言乎其用也名则总上三章论 <lb ed="X" n="0832c14"/><lb ed="R109" n="0001b12"/>即属乎教相五章备矣又无生本乎一性性本无 <lb ed="X" n="0832c15"/><lb ed="R109" n="0001b13"/>生即法身德也生则全性起修修还照性即般若 <lb ed="X" n="0832c16"/><lb ed="R109" n="0001b14"/>德也净土则修性冥妙生即无生即解脱德也此 <lb ed="X" n="0832c17"/><lb ed="R109" n="0001b15"/>之三法派之弥合即之常分以法身言之生即无 <lb ed="X" n="0832c18"/><lb ed="R109" n="0001b16"/>生也净土亦无生也以般若言之净土生也无生 <lb ed="X" n="0832c19"/><lb ed="R109" n="0001b17"/>而生也以解脱言之生亦净土也无生亦净土也 <lb ed="X" n="0832c20"/><lb ed="R109" n="0001b18"/>其圆妙若此释名竟二一真法界为体三圆融妙 <lb ed="X" n="0832c21"/><lb ed="R109" n="0002a01"/>观为宗四断疑生信为用者释此三章有通有别 <lb ed="X" n="0832c22"/><lb ed="R109" n="0002a02"/>通而言之此论十门俱名俱体即宗即用虽曰殊 <lb ed="X" n="0832c23"/><lb ed="R109" n="0002a03"/>名理无二致所契为体能契为宗道前自行为因 <lb ed="X" n="0832c24"/><lb ed="R109" n="0002a04"/>果後化他成用入文自见未暇委明虽是历别为 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0833a" n="0833a"/> <lb ed="X" n="0833a01"/><lb ed="R109" n="0002a05"/>言亦乃初中後善今派十门以为三分初四为体 <lb ed="X" n="0833a02"/><lb ed="R109" n="0002a06"/>中三为宗後三为用故云初中後善也体名一真 <lb ed="X" n="0833a03"/><lb ed="R109" n="0002a07"/>法界者非诸名一无妄曰真法具三千界含百界 <lb ed="X" n="0833a04"/><lb ed="R109" n="0002a08"/>以百界三千之法当体微妙寂绝故强目之曰一 <lb ed="X" n="0833a05"/><lb ed="R109" n="0002a09"/>真亦诸法实相之异名也即实相是身土缘起故 <lb ed="X" n="0833a06"/><lb ed="R109" n="0002a10"/>曰不变随缘即身土缘起是实相故云随缘不变 <lb ed="X" n="0833a07"/><lb ed="R109" n="0002a11"/>若心若土全体即真故云相即若<persName>佛</persName>若生无非法 <lb ed="X" n="0833a08"/><lb ed="R109" n="0002a12"/>界故云不二以初四门属一真法界为体不亦宜 <lb ed="X" n="0833a09"/><lb ed="R109" n="0002a13"/>乎宗名圆融妙观者圆则千如炳见万法齐彰融 <lb ed="X" n="0833a10"/><lb ed="R109" n="0002a14"/>则刹刹交通尘尘互入妙则绝思绝议離即離非 <lb ed="X" n="0833a11"/><lb ed="R109" n="0002a15"/>以法界为念则念念弥陀圆斯圆矣以境观相吞 <lb ed="X" n="0833a12"/><lb ed="R109" n="0002a16"/>则心心极乐融斯融焉以三观法尔则性德天然 <lb ed="X" n="0833a13"/><lb ed="R109" n="0002a17"/>妙斯妙也以中三门属圆融妙观为宗不亦宜乎 <lb ed="X" n="0833a14"/><lb ed="R109" n="0002a18"/>用名断疑生信者疑为信障信乃道源信力未生 <lb ed="X" n="0833a15"/><lb ed="R109" n="0002b01"/>疑根不断疑则疑乎厌此欣彼信则信乎即土唯 <lb ed="X" n="0833a16"/><lb ed="R109" n="0002b02"/>心言感应任运天性相关厌此欣彼之疑断矣曰 <lb ed="X" n="0833a17"/><lb ed="R109" n="0002b03"/>彼此恒一现未互在即土唯心之信生焉信生则 <lb ed="X" n="0833a18"/><lb ed="R109" n="0002b04"/>顿证乎生即无生疑断则直造乎断无所断以後 <lb ed="X" n="0833a19"/><lb ed="R109" n="0002b05"/>三门属断疑生信为用不亦宜乎五无上醍醐为 <lb ed="X" n="0833a20"/><lb ed="R109" n="0002b06"/>教相者此论唯明圆实具造俱时故得身土双融 <lb ed="X" n="0833a21"/><lb ed="R109" n="0002b07"/>果因一契所以属味醍醐<persName>佛</persName>法之妙过此不知所 <lb ed="X" n="0833a22"/><lb ed="R109" n="0002b08"/>裁故云无上也问凡判五味者乃大师约<persName>佛</persName>世以 <lb ed="X" n="0833a23"/><lb ed="R109" n="0002b09"/>明论系人师所述去圣<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a2301" n="0833a2301"/><anchor xml:id="beg0833a2301" n="0833a2301"/>已<anchor xml:id="end0833a2301"/>远那得强为配合乎答 <lb ed="X" n="0833a24"/><lb ed="R109" n="0002b10"/>虽不预<persName>佛</persName>世五时一家教观皆约法花开会而谈 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0833b" n="0833b"/> <lb ed="X" n="0833b01"/><lb ed="R109" n="0002b11"/>不属醍醐那云圆实问论中证義多引楞严以方 <lb ed="X" n="0833b02"/><lb ed="R109" n="0002b12"/>等教属味醍醐不太相违耶答方等中圆不异一 <lb ed="X" n="0833b03"/><lb ed="R109" n="0002b13"/>实但有开废之殊今取圆義以证圆文亦无不可 <lb ed="X" n="0833b04"/><lb ed="R109" n="0002b14"/>故以无上醍醐为教相也问是则此土人师著述 <lb ed="X" n="0833b05"/><lb ed="R109" n="0002b15"/>皆可以五重解释耶答且如三千有门颂乃宋陈 <lb ed="X" n="0833b06"/><lb ed="R109" n="0002b16"/>了翁所说吾祖柏松大师尙得以五重解释此论 <lb ed="X" n="0833b07"/><lb ed="R109" n="0002b17"/>远祖龙树北齐近宗智者法智以五重释之复何 <lb ed="X" n="0833b08"/><lb ed="R109" n="0002b18"/>嫌焉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0833b09"/><lb ed="R109" n="0003a01"/><cb:div><p xml:id="pX61p0833b0901">△次正文二初皈命述意三初稽首二宝三初两 <lb ed="X" n="0833b10"/><lb ed="R109" n="0003a02"/>土<persName>佛</persName>宝。</p> <lb ed="X" n="0833b11"/><lb ed="R109" n="0003a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0833b1101"><l>稽首能仁圆满智</l><l>无量寿觉大导师</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0833b12"/><lb ed="R109" n="0003a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0833b1201">稽者迟也留也谓以首叩地迟留少时而起表至 <lb ed="X" n="0833b13"/><lb ed="R109" n="0003a05"/>敬也稽首二字冠下三宝能仁梵语具云释迦牟 <lb ed="X" n="0833b14"/><lb ed="R109" n="0003a06"/>尼此云能仁寂默谓以仁慈化物也圆满智者智 <lb ed="X" n="0833b15"/><lb ed="R109" n="0003a07"/>即觉義观经疏云此是圆智圆觉诸法四明云非 <lb ed="X" n="0833b16"/><lb ed="R109" n="0003a08"/>三般若融即微妙智不名圆此归敬此土<persName>佛</persName>宝也 <lb ed="X" n="0833b17"/><lb ed="R109" n="0003a09"/>梵语阿弥陀此云无量寿亦名无量光梵语<persName>佛陀</persName> <lb ed="X" n="0833b18"/><lb ed="R109" n="0003a10"/>此云觉者具含三義<note place="inline">云云</note>大导师者法花疏云导 <lb ed="X" n="0833b19"/><lb ed="R109" n="0003a11"/>师有四所谓通途慈悲结缘权智实智此则四种 <lb ed="X" n="0833b20"/><lb ed="R109" n="0003a12"/>俱姟故称云大此归敬彼土<persName>佛</persName>宝也亦乃互相影 <lb ed="X" n="0833b21"/><lb ed="R109" n="0003a13"/>略而言若具而言之释迦亦可称导师弥陀亦可 <lb ed="X" n="0833b22"/><lb ed="R109" n="0003a14"/>称圆智盖未有圆智而不能导人亦未有导师而 <lb ed="X" n="0833b23"/><lb ed="R109" n="0003a15"/>不具圆智也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0833b2306" cb:place="inline">△次两土法宝。</p> <lb ed="X" n="0833b24"/><lb ed="R109" n="0003a16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0833b2401"><l>所说安养大乘经</l><l>了義了義至圆顿</l></lg></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0833c" n="0833c"/> <lb ed="X" n="0833c01"/><lb ed="R109" n="0003a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0833c0101">两土化主皆为能说经为所说也安养即极乐之 <lb ed="X" n="0833c02"/><lb ed="R109" n="0003a18"/>异名大乘者乘有运载之義即文殊普贤<name role="" type="person">马鸣</name>龙 <lb ed="X" n="0833c03"/><lb ed="R109" n="0003b01"/>树大人之所乘也此土法宝则有淸净平等觉经 <lb ed="X" n="0833c04"/><lb ed="R109" n="0003b02"/>无量寿经观无量寿<persName>佛</persName>经小弥陀经称赞净土经 <lb ed="X" n="0833c05"/><lb ed="R109" n="0003b03"/>鼓音王咒经等此皆偏赞西方者也彼土则依正 <lb ed="X" n="0833c06"/><lb ed="R109" n="0003b04"/>同宣主伴交赞凫雁鸳鸯迦陵命命恒演法音者 <lb ed="X" n="0833c07"/><lb ed="R109" n="0003b05"/>也了義者若四阿含所说人天因果真寂深義等 <lb ed="X" n="0833c08"/><lb ed="R109" n="0003b06"/>但明无常義皆不了若大乘所说博地凡夫即生 <lb ed="X" n="0833c09"/><lb ed="R109" n="0003b07"/>可办故称了義也重言者郑重之辞犹言了義中 <lb ed="X" n="0833c10"/><lb ed="R109" n="0003b08"/>之了義也至圆顿者非化仪中顿乃以圆教为顿 <lb ed="X" n="0833c11"/><lb ed="R109" n="0003b09"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0833c1102" cb:place="inline">△三两土僧宝二初菩萨僧。</p> <lb ed="X" n="0833c12"/><lb ed="R109" n="0003b10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0833c1201"><l>妙得普贤观自在</l><l>势至淸净大海众</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0833c13"/><lb ed="R109" n="0003b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0833c1301">梵语<name role="" type="person">文殊师利</name>此云妙德乃过去七<persName>佛</persName>之师释迦 <lb ed="X" n="0833c14"/><lb ed="R109" n="0003b12"/>会中示菩萨形助扬圣化文殊发愿经偈云愿我 <lb ed="X" n="0833c15"/><lb ed="R109" n="0003b13"/>命终时除灭诸障碍<note place="inline">云云</note>普贤亦云遍吉梵语秘 <lb ed="X" n="0833c16"/><lb ed="R109" n="0003b14"/>输<g ref="#CB00584">颰</g>陀在花严誓多<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833001" n="0833001"/>末林末会发十大愿普愿法 <lb ed="X" n="0833c17"/><lb ed="R109" n="0003b15"/>界众生同生极乐偈云愿我临欲命终时<note place="inline">云云</note>此 <lb ed="X" n="0833c18"/><lb ed="R109" n="0003b16"/>此土僧宝也梵语婆娄吉低输此云观世音过去 <lb ed="X" n="0833c19"/><lb ed="R109" n="0003b17"/>为正法明<persName>如来</persName>今示迹为菩萨言观自在者以观 <lb ed="X" n="0833c20"/><lb ed="R109" n="0003b18"/>慧照了自心淸净圆融无碍故云也梵语摩诃那 <lb ed="X" n="0833c21"/><lb ed="R109" n="0004a01"/>钵此云大势至观经云以智慧光普照一切令離 <lb ed="X" n="0833c22"/><lb ed="R109" n="0004a02"/>三涂得无上力故云大势至也此二菩萨今在彼 <lb ed="X" n="0833c23"/><lb ed="R109" n="0004a03"/>土助扬<persName>佛</persName>化四明云三圣设化动静必俱一主二 <lb ed="X" n="0833c24"/><lb ed="R109" n="0004a04"/>臣非幷非别表乎三法三一妙融故须归敬也淸 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0834a" n="0834a"/> <lb ed="X" n="0834a01"/><lb ed="R109" n="0004a05"/>净海众者即彼土无生不退一生補处诸上善人 <lb ed="X" n="0834a02"/><lb ed="R109" n="0004a06"/>等是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0834a0204" cb:place="inline">△次声闻僧。</p> <lb ed="X" n="0834a03"/><lb ed="R109" n="0004a07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX61p0834a0301"><l><name role="" type="person">马鸣</name>龙树及天亲</l><l>此土庐山莲社祖</l> <lb ed="X" n="0834a04"/><lb ed="R109" n="0004a08"/><l>天台智者幷法智</l><l>古往今来弘法师</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0834a05"/><lb ed="R109" n="0004a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0834a0501"><name role="" type="person">马鸣</name>菩萨即西天第十二祖尝著起信论发明繫 <lb ed="X" n="0834a06"/><lb ed="R109" n="0004a10"/>念西方最为切要龙树菩萨西天第十四祖南天 <lb ed="X" n="0834a07"/><lb ed="R109" n="0004a11"/>竺人于九旬内诵通三藏深入法忍造大悲方便 <lb ed="X" n="0834a08"/><lb ed="R109" n="0004a12"/>论大莊严论大无畏论又著十住婆娑智度论等 <lb ed="X" n="0834a09"/><lb ed="R109" n="0004a13"/>多赞西方劝人念<persName>佛</persName>有偈云若人愿作<persName>佛</persName>心念阿 <lb ed="X" n="0834a10"/><lb ed="R109" n="0004a14"/>弥陀即得为现身故我皈命礼一家宗之为始祖 <lb ed="X" n="0834a11"/><lb ed="R109" n="0004a15"/>云天亲菩萨<name role="" type="person">北天竺</name>人造唯识金刚般若等论仍 <lb ed="X" n="0834a12"/><lb ed="R109" n="0004a16"/>著无量寿论有求生净土偈及五门修法莲社祖 <lb ed="X" n="0834a13"/><lb ed="R109" n="0004a17"/>者莲社祖有七初祖即晋慧远法师俗贾氏雁门 <lb ed="X" n="0834a14"/><lb ed="R109" n="0004a18"/>人学通儒老年二十馀见道安法师因听讲般若 <lb ed="X" n="0834a15"/><lb ed="R109" n="0004b01"/>豁然开悟乃曰九流异议皆糠秕耳後入庐山<anchor xml:id="nkr_note_add_0834a1501" n="0834a1501"/><anchor xml:id="beg0834a1501" n="0834a1501"/>刺<anchor xml:id="end0834a1501"/> <lb ed="X" n="0834a16"/><lb ed="R109" n="0004b02"/>史桓伊创东林居焉影不出山者三十馀年每送 <lb ed="X" n="0834a17"/><lb ed="R109" n="0004b03"/>客以虎溪为界时<name role="" type="person">刘遗民</name><name role="" type="person">雷次宗</name>等一十八人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834001" n="0834001"/>衣 <lb ed="X" n="0834a18"/><lb ed="R109" n="0004b04"/>师遊止拉一百二十三人为莲社六时礼诵精进 <lb ed="X" n="0834a19"/><lb ed="R109" n="0004b05"/>不退十年三睹圣相後于<name role="" type="person">般若台</name>定起见弥陀<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0834a20"/><lb ed="R109" n="0004b06"/>身满虚空圆光之中有诸化<persName>佛</persName>观音势至侍立左 <lb ed="X" n="0834a21"/><lb ed="R109" n="0004b07"/>右又见水流光明分十四支流注上下演说苦空 <lb ed="X" n="0834a22"/><lb ed="R109" n="0004b08"/><persName>佛</persName>告远曰我以本愿力故来安慰汝汝後七日当 <lb ed="X" n="0834a23"/><lb ed="R109" n="0004b09"/>生我国後七日果终有杂文十卷号庐山集盛行 <lb ed="X" n="0834a24"/><lb ed="R109" n="0004b10"/>于世事详本传文繁不录此土念<persName>佛</persName>实始于远故 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0834b" n="0834b"/> <lb ed="X" n="0834b01"/><lb ed="R109" n="0004b11"/>称为初祖焉二祖即长安善导光明法师三祖南 <lb ed="X" n="0834b02"/><lb ed="R109" n="0004b12"/>岳承远般舟法师四祖长安法照五会法师五祖 <lb ed="X" n="0834b03"/><lb ed="R109" n="0004b13"/>新定少康台巖法师六祖永明延寿智觉法师七 <lb ed="X" n="0834b04"/><lb ed="R109" n="0004b14"/>祖昭庆省常圆净法师又长芦宗赜禅师则称八 <lb ed="X" n="0834b05"/><lb ed="R109" n="0004b15"/>祖也智者大师讳智顗华容人俗陈氏生时灵瑞 <lb ed="X" n="0834b06"/><lb ed="R109" n="0004b16"/>不一七岁入果愿寺闻诵法花普门品忽自忆记 <lb ed="X" n="0834b07"/><lb ed="R109" n="0004b17"/>宛如夙习十五岁礼<persName>佛</persName>像誓志出家十八雉落二 <lb ed="X" n="0834b08"/><lb ed="R109" n="0004b18"/>十进受具戒天嘉元年谒光州大苏山慧思禅师 <lb ed="X" n="0834b09"/><lb ed="R109" n="0005a01"/><note place="inline">云云</note>尝著十疑论劝人求生净土後于剡东石城 <lb ed="X" n="0834b10"/><lb ed="R109" n="0005a02"/>弥勒像前令弟子唱十六观经名诫众曰四十八 <lb ed="X" n="0834b11"/><lb ed="R109" n="0005a03"/>愿莊严净土香台宝树易往无人火车相现一念 <lb ed="X" n="0834b12"/><lb ed="R109" n="0005a04"/>改悔者尙得往生况戒定熏修圣力道行终不唐 <lb ed="X" n="0834b13"/><lb ed="R109" n="0005a05"/>捐矣言讫趺坐而化事详本传法智大师讳知礼 <lb ed="X" n="0834b14"/><lb ed="R109" n="0005a06"/>字约言金姓四明人从宝雲通公传天台教观出 <lb ed="X" n="0834b15"/><lb ed="R109" n="0005a07"/>世承天继住延庆户外屣满尝行法花般舟三昧 <lb ed="X" n="0834b16"/><lb ed="R109" n="0005a08"/>期生安养後与十僧结社约修忏三载自焚其身 <lb ed="X" n="0834b17"/><lb ed="R109" n="0005a09"/>决取净土<name role="" type="person">杨文公</name>亿再四劝留始允其请著妙宗 <lb ed="X" n="0834b18"/><lb ed="R109" n="0005a10"/>钞以释观经義疏人到于今咸受其赐古往今来 <lb ed="X" n="0834b19"/><lb ed="R109" n="0005a11"/>弘法师者古往即过去诸大耆宿等今即现在诸 <lb ed="X" n="0834b20"/><lb ed="R109" n="0005a12"/>大知识等来即当来绍继宗风者凡有一句一偈 <lb ed="X" n="0834b21"/><lb ed="R109" n="0005a13"/>赞及西方者悉皆归敬也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0834b2111" cb:place="inline">△次皈命求加。</p> <lb ed="X" n="0834b22"/><lb ed="R109" n="0005a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0834b2201"><l>我今皈命礼三宝</l><l>求乞冥加发神识</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0834b23"/><lb ed="R109" n="0005a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0834b2301">此出皈命之意言我之所以皈命者盖欲藉三宝 <lb ed="X" n="0834b24"/><lb ed="R109" n="0005a16"/>威光冥熏加被开发我之神识而造此论也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0834b2418" cb:place="inline">△三 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0834c" n="0834c"/> <lb ed="X" n="0834c01"/><lb ed="R109" n="0005a17"/>述造论意。</p> <lb ed="X" n="0834c02"/><lb ed="R109" n="0005a18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX61p0834c0201"><l>敬採经论秘密旨</l><l>阐扬净土生无生</l> <lb ed="X" n="0834c03"/><lb ed="R109" n="0005b01"/><l>普使将来悟此门</l><l>断疑生信阶不退</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0834c04"/><lb ed="R109" n="0005b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0834c0401">敬者肃也恭也採者集也敬採经论秘密旨则義 <lb ed="X" n="0834c05"/><lb ed="R109" n="0005b03"/>有所凭显非臆见也初一句述造论之由次三句 <lb ed="X" n="0834c06"/><lb ed="R109" n="0005b04"/>结论成之意即所谓开示悟入也阐明净土生无 <lb ed="X" n="0834c07"/><lb ed="R109" n="0005b05"/>生即开示无生也普使将来悟此门即悟此无生 <lb ed="X" n="0834c08"/><lb ed="R109" n="0005b06"/>也断疑生信阶不退即证此无生也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0834c0815" cb:place="inline">△次依義立 <lb ed="X" n="0834c09"/><lb ed="R109" n="0005b07"/>论二初总列十门。</p> <lb ed="X" n="0834c10"/><lb ed="R109" n="0005b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0834c1001">将造此论立为十门一一真法界门二身土缘起门 <lb ed="X" n="0834c11"/><lb ed="R109" n="0005b09"/>三心土相即门四生<persName>佛</persName>不二门五法界为念门六境 <lb ed="X" n="0834c12"/><lb ed="R109" n="0005b10"/>观相吞门七三观法尔门八感应任运门九彼此恒 <lb ed="X" n="0834c13"/><lb ed="R109" n="0005b11"/>一门十现未互在门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834c14"/><lb ed="R109" n="0005b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0834c1401">将造此论者大莊严论云造论凡有五義一者如 <lb ed="X" n="0834c15"/><lb ed="R109" n="0005b13"/>金成器令信解故二者如花开敷开示彼故三者 <lb ed="X" n="0834c16"/><lb ed="R109" n="0005b14"/>如食美膳得法味故四者如解文字令修习故五 <lb ed="X" n="0834c17"/><lb ed="R109" n="0005b15"/>者如开宝箧实证得故今亦具含五義採集群经 <lb ed="X" n="0834c18"/><lb ed="R109" n="0005b16"/>以成一论即如金成器義也论立十门门诠众妙 <lb ed="X" n="0834c19"/><lb ed="R109" n="0005b17"/>即如花开敷義也理明性具境会唯心即如食美 <lb ed="X" n="0834c20"/><lb ed="R109" n="0005b18"/>膳義也既悟圆修知土由心变即如解文字義也 <lb ed="X" n="0834c21"/><lb ed="R109" n="0006a01"/>性中极乐由修显发即如开宝箧義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0834c22"/><lb ed="R109" n="0006a02"/><p xml:id="pX61p0834c2201">△次别释十门二初二门明根源融具次八门明 <lb ed="X" n="0834c23"/><lb ed="R109" n="0006a03"/>枝流妙即初二门明根源融具二初一门明理性 <lb ed="X" n="0834c24"/><lb ed="R109" n="0006a04"/>本具二初标。</p> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0835a" n="0835a"/> <lb ed="X" n="0835a01"/><lb ed="R109" n="0006a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835a0101">初一真法界门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835a02"/><lb ed="R109" n="0006a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835a0201">门者有能通出入之義如云有大陀罗尼门名为 <lb ed="X" n="0835a03"/><lb ed="R109" n="0006a07"/>圆觉流出一切淸净真如等即出義也如云归元 <lb ed="X" n="0835a04"/><lb ed="R109" n="0006a08"/>性无二方便有多门等即入義也今一真法界为 <lb ed="X" n="0835a05"/><lb ed="R109" n="0006a09"/>之所入门即能入也问一真法界属理何有能所 <lb ed="X" n="0835a06"/><lb ed="R109" n="0006a10"/>出入耶答观经疏云理虽无名将门名理今即门 <lb ed="X" n="0835a07"/><lb ed="R109" n="0006a11"/>名理那得不然如十妙以不二当体为门也问名 <lb ed="X" n="0835a08"/><lb ed="R109" n="0006a12"/>为能通理为所通是则可尔以理为门通至何所 <lb ed="X" n="0835a09"/><lb ed="R109" n="0006a13"/>耶答止观中有此问理无所通究竟遍通是妙门 <lb ed="X" n="0835a10"/><lb ed="R109" n="0006a14"/>也以下诸门義皆仿此。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835a1010" cb:place="inline">△次释二初述偈立宗。</p> <lb ed="X" n="0835a11"/><lb ed="R109" n="0006a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835a1101">一真法性中具足十法界依正本融通生<persName>佛</persName>非殊致。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835a12"/><lb ed="R109" n="0006a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835a1201">一真法性者真如法性也十种皆称法界者智者 <lb ed="X" n="0835a13"/><lb ed="R109" n="0006a17"/>大师云其意有三一者十数皆依法界法界外更 <lb ed="X" n="0835a14"/><lb ed="R109" n="0006a18"/>无复有法能所合称故言十法界也二者此十种 <lb ed="X" n="0835a15"/><lb ed="R109" n="0006b01"/>法分齐不同因果隔别凡圣有异故加之以界也 <lb ed="X" n="0835a16"/><lb ed="R109" n="0006b02"/>三者此十皆即法界摄一切法一切法趣地狱是 <lb ed="X" n="0835a17"/><lb ed="R109" n="0006b03"/>趣不过当体即理更无所依故名法界乃至<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0835a18"/><lb ed="R109" n="0006b04"/>界亦复如是具足者言此十种法界无不毕具于 <lb ed="X" n="0835a19"/><lb ed="R109" n="0006b05"/>一真法性之中也依正本融通者依则十种国土 <lb ed="X" n="0835a20"/><lb ed="R109" n="0006b06"/>不同正则十种五阴不同本融通者言非修为造 <lb ed="X" n="0835a21"/><lb ed="R109" n="0006b07"/>作而後融通也生<persName>佛</persName>非殊致者生者约九界迷为 <lb ed="X" n="0835a22"/><lb ed="R109" n="0006b08"/>言<persName>佛</persName>者约<persName>佛</persName>界悟而说生<persName>佛</persName>高下虽殊真如性非 <lb ed="X" n="0835a23"/><lb ed="R109" n="0006b09"/>二致故云非殊致也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835a2309" cb:place="inline">△次依宗释義二初正释二 <lb ed="X" n="0835a24"/><lb ed="R109" n="0006b10"/>初详释勝義二初直指人心。</p> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0835b" n="0835b"/> <lb ed="X" n="0835b01"/><lb ed="R109" n="0006b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835b0101">论曰一真法界即众生本有心性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835b02"/><lb ed="R109" n="0006b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835b0201">此论以无生立题大槪以无生为本致也言一真 <lb ed="X" n="0835b03"/><lb ed="R109" n="0006b13"/>法界者非唯指十万亿刹外之极乐为言即十方 <lb ed="X" n="0835b04"/><lb ed="R109" n="0006b14"/><persName>佛</persName>刹生<persName>佛</persName>依正皆在裡许花严藏海亦其相也众 <lb ed="X" n="0835b05"/><lb ed="R109" n="0006b15"/>生者九界皆名众生若的而论之即指人界为言 <lb ed="X" n="0835b06"/><lb ed="R109" n="0006b16"/>人以四大五阴众法和合而成故名众生即者廣 <lb ed="X" n="0835b07"/><lb ed="R109" n="0006b17"/>雅云合也四明云若依此释仍似二物相合其理 <lb ed="X" n="0835b08"/><lb ed="R109" n="0006b18"/>犹疏今以義求当体不二故名为即意指西方极 <lb ed="X" n="0835b09"/><lb ed="R109" n="0007a01"/>乐依正之法当体是吾人本有心性方契乎无生 <lb ed="X" n="0835b10"/><lb ed="R109" n="0007a02"/>之旨也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835b1004" cb:place="inline">△次指心具德前云法界即心犹未的示 <lb ed="X" n="0835b11"/><lb ed="R109" n="0007a03"/>即之所以今指此心具德即義成也此自分二初 <lb ed="X" n="0835b12"/><lb ed="R109" n="0007a04"/>列二義。</p> <lb ed="X" n="0835b13"/><lb ed="R109" n="0007a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835b1301">此之心性具无量德受无量名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835b14"/><lb ed="R109" n="0007a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835b1401">此者指法之辞德者名之实也吾心本具也名者 <lb ed="X" n="0835b15"/><lb ed="R109" n="0007a07"/>实之宾也从德受称也有无量德必召乎无量名 <lb ed="X" n="0835b16"/><lb ed="R109" n="0007a08"/>義云受也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835b1605" cb:place="inline">△次释二義二初释具无量德二初征 <lb ed="X" n="0835b17"/><lb ed="R109" n="0007a09"/>德擧要。</p> <lb ed="X" n="0835b18"/><lb ed="R109" n="0007a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835b1801">云何具无量德擧要言之谓性体性量性具。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835b19"/><lb ed="R109" n="0007a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835b1901">云何下征起擧要下释也既云无量难可毕陈姑 <lb ed="X" n="0835b20"/><lb ed="R109" n="0007a12"/>擧其要者言之曰体曰量曰具而<anchor xml:id="nkr_note_add_0835b2001" n="0835b2001"/><anchor xml:id="beg0835b2001" n="0835b2001"/>已<anchor xml:id="end0835b2001"/>一一皆云性 <lb ed="X" n="0835b21"/><lb ed="R109" n="0007a13"/>者義有所归也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835b2107" cb:place="inline">△次據德释義三初正释三德三 <lb ed="X" n="0835b22"/><lb ed="R109" n="0007a14"/>德者名同義异指无量德中之三非谓法身般若 <lb ed="X" n="0835b23"/><lb ed="R109" n="0007a15"/>解脱也此自分二初次第释義三初释性体。</p> <lb ed="X" n="0835b24"/><lb ed="R109" n="0007a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835b2401">云何性体谓此心性離四句绝百非体性坚凝淸净 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0835c" n="0835c"/> <lb ed="X" n="0835c01"/><lb ed="R109" n="0007a17"/>无染不生不灭常住无壞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835c02"/><lb ed="R109" n="0007a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835c0201">四句者即有无一异等是也言離四句者若言其 <lb ed="X" n="0835c03"/><lb ed="R109" n="0007b01"/>有成增益谤若言其无成损减谤若言双亦成相 <lb ed="X" n="0835c04"/><lb ed="R109" n="0007b02"/>违谤若言双非成戏论谤此之性体本非有无如 <lb ed="X" n="0835c05"/><lb ed="R109" n="0007b03"/>大火聚四边不可凑泊故云離也绝百非者以上 <lb ed="X" n="0835c06"/><lb ed="R109" n="0007b04"/>四句为本每句成四则成一十六句过现未皆有 <lb ed="X" n="0835c07"/><lb ed="R109" n="0007b05"/>此十六句则成四十八句加<anchor xml:id="nkr_note_add_0835c0701" n="0835c0701"/><anchor xml:id="beg0835c0701" n="0835c0701"/>已<anchor xml:id="end0835c0701"/>起未起成九十六 <lb ed="X" n="0835c08"/><lb ed="R109" n="0007b06"/>搭上根本四句则成百句言非者一是百是一非 <lb ed="X" n="0835c09"/><lb ed="R109" n="0007b07"/>百非四句既離百非绝矣体性坚凝等者此之性 <lb ed="X" n="0835c10"/><lb ed="R109" n="0007b08"/>体水火刀剑所不能壞故云坚凝处五浊尘劳生 <lb ed="X" n="0835c11"/><lb ed="R109" n="0007b09"/>死烦恼之中不为其所汩浊故云淸净无染在圣 <lb ed="X" n="0835c12"/><lb ed="R109" n="0007b10"/>凡而无所增损故云不生不灭亘古亘今而无所 <lb ed="X" n="0835c13"/><lb ed="R109" n="0007b11"/>迁变故云常住无壞。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835c1309" cb:place="inline">△次释性量。</p> <lb ed="X" n="0835c14"/><lb ed="R109" n="0007b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835c1401">云何性量此之心性竖穷三世横遍十方世界有边 <lb ed="X" n="0835c15"/><lb ed="R109" n="0007b13"/>虚空无边虚空有边心性无边现在有边过未无边 <lb ed="X" n="0835c16"/><lb ed="R109" n="0007b14"/>过未有边心性无边无尽无尽无量无量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0835c17"/><lb ed="R109" n="0007b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835c1701">竖穷下二句言其深廣世界下擧况以明世界本 <lb ed="X" n="0835c18"/><lb ed="R109" n="0007b16"/>无边表者也以有漏微尘国皆依空所生言之世 <lb ed="X" n="0835c19"/><lb ed="R109" n="0007b17"/>界有边虚空无边矣虚空本无际畔者也以空生 <lb ed="X" n="0835c20"/><lb ed="R109" n="0007b18"/>大觉中如海一沤发言之虚空有边心性无边矣 <lb ed="X" n="0835c21"/><lb ed="R109" n="0008a01"/>现在无住本无分齐者也以过去无始未来无终 <lb ed="X" n="0835c22"/><lb ed="R109" n="0008a02"/>言之现在有边过未无边矣过去未来本无涯涘 <lb ed="X" n="0835c23"/><lb ed="R109" n="0008a03"/>者也以真如法性言之过未有边心性无边矣既 <lb ed="X" n="0835c24"/><lb ed="R109" n="0008a04"/>难以数量明又不可以比况显只可云无尽无尽 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0836a" n="0836a"/> <lb ed="X" n="0836a01"/><lb ed="R109" n="0008a05"/>无量无量。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836a0105" cb:place="inline">△三释性具。</p> <lb ed="X" n="0836a02"/><lb ed="R109" n="0008a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836a0201">云何性具谓此心性具十法界谓<persName>佛</persName>法界菩萨法界 <lb ed="X" n="0836a03"/><lb ed="R109" n="0008a07"/>缘觉法界声闻法界天法界修罗法界人法界畜牲 <lb ed="X" n="0836a04"/><lb ed="R109" n="0008a08"/>法界饿鬼法界地狱法界此是假名复有正报谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0836a05"/><lb ed="R109" n="0008a09"/>五阴菩萨五阴乃至地狱五阴此是实法复有依报 <lb ed="X" n="0836a06"/><lb ed="R109" n="0008a10"/>谓<persName>佛</persName>国土菩萨国土乃至地狱国土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836a07"/><lb ed="R109" n="0008a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836a0701">性具者言此十种法界乃吾性中之所具也故荆 <lb ed="X" n="0836a08"/><lb ed="R109" n="0008a12"/>溪大师云十方净秽卷怀同在于刹那一念色心 <lb ed="X" n="0836a09"/><lb ed="R109" n="0008a13"/>包列遍收于法界幷天真本具非缘起新成是也 <lb ed="X" n="0836a10"/><lb ed="R109" n="0008a14"/>此特能诠假名而<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a1001" n="0836a1001"/><anchor xml:id="beg0836a1001" n="0836a1001"/>已<anchor xml:id="end0836a1001"/>名必有实唯十种行业所感 <lb ed="X" n="0836a11"/><lb ed="R109" n="0008a15"/>色等五阴乃实法也能依之正报有十故所依之 <lb ed="X" n="0836a12"/><lb ed="R109" n="0008a16"/>国土亦有十种之不同言<persName>佛</persName>五阴者虽无生死五 <lb ed="X" n="0836a13"/><lb ed="R109" n="0008a17"/>阴而有法性五阴故亦名无上众生经云因灭是 <lb ed="X" n="0836a14"/><lb ed="R109" n="0008a18"/>色获得常色等即其征也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836a1411" cb:place="inline">△次融通其理。</p> <lb ed="X" n="0836a15"/><lb ed="R109" n="0008b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836a1501">令易解故作三种分别得意为言即性具是性体性 <lb ed="X" n="0836a16"/><lb ed="R109" n="0008b02"/>量性体離过绝非即性具十界離过绝非性体坚凝 <lb ed="X" n="0836a17"/><lb ed="R109" n="0008b03"/>淸净无染不生不灭常住不壞性具十界亦然性量 <lb ed="X" n="0836a18"/><lb ed="R109" n="0008b04"/>竖穷横遍无尽无尽无量无量性具十界亦然正报 <lb ed="X" n="0836a19"/><lb ed="R109" n="0008b05"/>五阴同性体性量淸净周遍依报国土亦然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836a20"/><lb ed="R109" n="0008b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836a2001">令易下结前得意下融理文有二节先以体量融 <lb ed="X" n="0836a21"/><lb ed="R109" n="0008b07"/>具次以依报例同性体融性具十界者一家明具 <lb ed="X" n="0836a22"/><lb ed="R109" n="0008b08"/>有理具三千有事造三千今言性体離过绝非即 <lb ed="X" n="0836a23"/><lb ed="R109" n="0008b09"/>性<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a2301" n="0836a2301"/><anchor xml:id="beg0836a2301" n="0836a2301"/>具<anchor xml:id="end0836a2301"/>十界離过绝非者犹言能具十界之性非谓 <lb ed="X" n="0836a24"/><lb ed="R109" n="0008b10"/>所具十界之法也其次约量融具亦尔以依例正 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0836b" n="0836b"/> <lb ed="X" n="0836b01"/><lb ed="R109" n="0008b11"/>可知。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836b0103" cb:place="inline">△次指同三谛。</p> <lb ed="X" n="0836b02"/><lb ed="R109" n="0008b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836b0201">此之三法亦名三谛性体即真谛性量即中谛性具 <lb ed="X" n="0836b03"/><lb ed="R109" n="0008b13"/>即俗谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836b04"/><lb ed="R109" n="0008b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836b0401">三法者即体量具三法也此之下总指性体下别 <lb ed="X" n="0836b05"/><lb ed="R109" n="0008b15"/>指泯一切法莫尙乎真今性体離过绝非即同于 <lb ed="X" n="0836b06"/><lb ed="R109" n="0008b16"/>真谛矣立一切法莫尙乎俗今性具三千世间即 <lb ed="X" n="0836b07"/><lb ed="R109" n="0008b17"/>同于俗谛矣统一切法莫尙乎中今性量横亘竖 <lb ed="X" n="0836b08"/><lb ed="R109" n="0008b18"/>穷即同中谛矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836b0807" cb:place="inline">△三引楞严证二初引果德文果 <lb ed="X" n="0836b09"/><lb ed="R109" n="0009a01"/>德者一境三谛之理乃<persName>如来</persName>果人所证故云果德 <lb ed="X" n="0836b10"/><lb ed="R109" n="0009a02"/>经云我以妙明不灭不生合<persName>如来</persName>藏<note place="inline">云云</note>即其相 <lb ed="X" n="0836b11"/><lb ed="R109" n="0009a03"/>也此自分二初证性体真谛。</p> <lb ed="X" n="0836b12"/><lb ed="R109" n="0009a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836b1201">故楞严经云而<persName>如来</persName>藏妙明元心非心非空非地水 <lb ed="X" n="0836b13"/><lb ed="R109" n="0009a05"/>火风非眼耳鼻舌身意非色声香味触法非眼界乃 <lb ed="X" n="0836b14"/><lb ed="R109" n="0009a06"/>至非意识界非无明乃至非老死非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836001" n="0836001"/>无无明尽乃至 <lb ed="X" n="0836b15"/><lb ed="R109" n="0009a07"/>非老死尽非苦集灭道非智非得非檀那乃至非般 <lb ed="X" n="0836b16"/><lb ed="R109" n="0009a08"/>剌若非怛答阿羯非<persName>阿罗诃</persName>非三藐三菩非常乐我 <lb ed="X" n="0836b17"/><lb ed="R109" n="0009a09"/>净此即性体淸净是为真谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836b18"/><lb ed="R109" n="0009a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836b1801">圆融三谛语真则纤尘必尽语俗则诸法皆成语 <lb ed="X" n="0836b19"/><lb ed="R109" n="0009a11"/>中则二边绝待非心至非意识界者非六凡界也 <lb ed="X" n="0836b20"/><lb ed="R109" n="0009a12"/>非无明至非老死尽者非缘觉界也非苦集灭道 <lb ed="X" n="0836b21"/><lb ed="R109" n="0009a13"/>至非智非得者非声闻界也非檀那等者非菩萨 <lb ed="X" n="0836b22"/><lb ed="R109" n="0009a14"/>界也非怛答阿羯等者非<persName>佛</persName>界也先非能证人三 <lb ed="X" n="0836b23"/><lb ed="R109" n="0009a15"/>号是也次非所证法四德是也怛答阿羯云<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0836b24"/><lb ed="R109" n="0009a16"/><persName>阿罗诃</persName>云<persName>应供</persName>三藐三菩云<persName>正遍知</persName>以藏理即有 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0836c" n="0836c"/> <lb ed="X" n="0836c01"/><lb ed="R109" n="0009a17"/>而无故十界俱寂既十界俱非可以证性体真谛 <lb ed="X" n="0836c02"/><lb ed="R109" n="0009a18"/>矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836c0202" cb:place="inline">△次证性具俗谛。</p> <lb ed="X" n="0836c03"/><lb ed="R109" n="0009b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836c0301">而<persName>如来</persName>藏元明心妙即心即空即地水火风即六凡 <lb ed="X" n="0836c04"/><lb ed="R109" n="0009b02"/>即二乘乃至即<persName>如来</persName>常乐我净此即性具十界是为 <lb ed="X" n="0836c05"/><lb ed="R109" n="0009b03"/>俗谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836c06"/><lb ed="R109" n="0009b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836c0601">以藏理即无而有故十界宛然既十界俱即可以 <lb ed="X" n="0836c07"/><lb ed="R109" n="0009b05"/>证性具俗谛矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836c0707" cb:place="inline">△三证性量中谛。</p> <lb ed="X" n="0836c08"/><lb ed="R109" n="0009b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836c0801">而<persName>如来</persName>藏妙明心元離即離非是即非即此即性量 <lb ed="X" n="0836c09"/><lb ed="R109" n="0009b07"/>是为中谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836c10"/><lb ed="R109" n="0009b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836c1001">双遮真俗故云離即離非双照真俗故云是即非 <lb ed="X" n="0836c11"/><lb ed="R109" n="0009b09"/>即以藏理遮照同时故十界融妙既遮照双融可 <lb ed="X" n="0836c12"/><lb ed="R109" n="0009b10"/>以证性量中谛矣长水亦曰初本妙元心约非相 <lb ed="X" n="0836c13"/><lb ed="R109" n="0009b11"/>以明真谛次元明心妙约即相以明俗谛次妙明 <lb ed="X" n="0836c14"/><lb ed="R109" n="0009b12"/>心元约遮照以明中道谛论主曰三谛俱各有主 <lb ed="X" n="0836c15"/><lb ed="R109" n="0009b13"/>约心故空故真谛以心字为主约妙故俗故俗谛 <lb ed="X" n="0836c16"/><lb ed="R109" n="0009b14"/>以妙字为主约元故中故中谛以元字为主也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836c1619" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0836c17"/><lb ed="R109" n="0009b15"/>次引因性文因性者以地等七大之性皆因心本 <lb ed="X" n="0836c18"/><lb ed="R109" n="0009b16"/>具故云因性此自分二初证性中三德。</p> <lb ed="X" n="0836c19"/><lb ed="R109" n="0009b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836c1901">又云<persName>如来</persName>藏性色真空性空真色淸净本然周遍法 <lb ed="X" n="0836c20"/><lb ed="R109" n="0009b18"/>界地水火风空见识莫不如是地水火风空见识即 <lb ed="X" n="0836c21"/><lb ed="R109" n="0010a01"/>性具也淸净本然即性体也周遍法界即性量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0836c22"/><lb ed="R109" n="0010a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836c2201">又云下单引地大之文以立三德仍以六大例同 <lb ed="X" n="0836c23"/><lb ed="R109" n="0010a03"/>故云莫不如是次地水火风下别配三德。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836c2317" cb:place="inline">△次证 <lb ed="X" n="0836c24"/><lb ed="R109" n="0010a04"/>具即三德言具即者地等七大属具以其当体淸 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0837a" n="0837a"/> <lb ed="X" n="0837a01"/><lb ed="R109" n="0010a05"/>净周遍故云具即三德也。</p> <lb ed="X" n="0837a02"/><lb ed="R109" n="0010a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837a0201">又云地水火风空淸净本然周遍法界即依报国土 <lb ed="X" n="0837a03"/><lb ed="R109" n="0010a07"/>性体性量也见识淸净本然周遍法界即正报五阴 <lb ed="X" n="0837a04"/><lb ed="R109" n="0010a08"/>性体性量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837a05"/><lb ed="R109" n="0010a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837a0501">又地水下约依报以明体量见识下约正报以明 <lb ed="X" n="0837a06"/><lb ed="R109" n="0010a10"/>体量地水等性具也淸净本然性体也周遍法界 <lb ed="X" n="0837a07"/><lb ed="R109" n="0010a11"/>性量也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837a0704" cb:place="inline">△次释受无量名二初征名擧要。</p> <lb ed="X" n="0837a08"/><lb ed="R109" n="0010a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837a0801">云何受无量名擧要言之此之心性或名空<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0837a09"/><lb ed="R109" n="0010a13"/>或名真如<persName>佛</persName>性或名庵摩罗识或名大圆镜智或名 <lb ed="X" n="0837a10"/><lb ed="R109" n="0010a14"/>菩提涅槃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837a11"/><lb ed="R109" n="0010a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837a1101">或者不定之辞名既无量今但立楞严果位七名 <lb ed="X" n="0837a12"/><lb ed="R109" n="0010a16"/>者擧要言之也古德云一法不立烦恼荡尽曰空 <lb ed="X" n="0837a13"/><lb ed="R109" n="0010a17"/><persName>如来</persName>藏不妄不变曰真如離过绝非曰<persName>佛</persName>性分别 <lb ed="X" n="0837a14"/><lb ed="R109" n="0010a18"/>一切而无染著曰庵摩罗识洞照万法而无分别 <lb ed="X" n="0837a15"/><lb ed="R109" n="0010b01"/>曰大圆镜智诸<persName>佛</persName>所得曰菩提寂静常乐曰涅槃 <lb ed="X" n="0837a16"/><lb ed="R109" n="0010b02"/>今云心性受无量名者空<persName>如来</persName>藏者藏性也真如 <lb ed="X" n="0837a17"/><lb ed="R109" n="0010b03"/>者本性也<persName>佛</persName>性者觉性也庵摩罗识者识性也大 <lb ed="X" n="0837a18"/><lb ed="R109" n="0010b04"/>圆镜智者智性也菩提者果性也涅槃者果果性 <lb ed="X" n="0837a19"/><lb ed="R109" n="0010b05"/>也岂非性之别名乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837a1909" cb:place="inline">△次融通名德名德者空如 <lb ed="X" n="0837a20"/><lb ed="R109" n="0010b06"/>来藏等名也体量德也。</p> <lb ed="X" n="0837a21"/><lb ed="R109" n="0010b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837a2101">性体性量名空<persName>如来</persName>藏即性具十界五阴国土名空 <lb ed="X" n="0837a22"/><lb ed="R109" n="0010b08"/><persName>如来</persName>藏性体性量名真如<persName>佛</persName>性即性具等名真如<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0837a23"/><lb ed="R109" n="0010b09"/>性性体性量名庵摩罗识即性具等名庵摩罗识性 <lb ed="X" n="0837a24"/><lb ed="R109" n="0010b10"/>体性量名大圆镜智即性具等名大圆镜智性体性 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0837b" n="0837b"/> <lb ed="X" n="0837b01"/><lb ed="R109" n="0010b11"/>量名菩提涅槃即性具等名菩提涅槃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b02"/><lb ed="R109" n="0010b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837b0201">性体下以德融名意谓若体量二德受空藏之名 <lb ed="X" n="0837b03"/><lb ed="R109" n="0010b13"/>即性具三千世间亦名空藏矣馀皆仿此。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837b0317" cb:place="inline">△次结 <lb ed="X" n="0837b04"/><lb ed="R109" n="0010b14"/>成宗偈。</p> <lb ed="X" n="0837b05"/><lb ed="R109" n="0010b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837b0501">故曰一真法性中具足十法界依正本融通生<persName>佛</persName>非 <lb ed="X" n="0837b06"/><lb ed="R109" n="0010b16"/>殊致。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b07"/><lb ed="R109" n="0010b17"/><cb:div type="commentary"/><p xml:id="pX61p0837b0701">△次料简二初难初後俱堕。</p> <lb ed="X" n="0837b08"/><lb ed="R109" n="0010b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837b0801">问曰此一真法界为初心是为後心是若初心是应 <lb ed="X" n="0837b09"/><lb ed="R109" n="0011a01"/>无七名若後心是应无九界初後俱堕立義不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b10"/><lb ed="R109" n="0011a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837b1001">此一真下问若初心下难初心者名字位人也後 <lb ed="X" n="0837b11"/><lb ed="R109" n="0011a03"/>心者究竟果人也问意谓名字位人发心修观三 <lb ed="X" n="0837b12"/><lb ed="R109" n="0011a04"/>惑二死全在安有果地七种名目乎究竟位人既 <lb ed="X" n="0837b13"/><lb ed="R109" n="0011a05"/>转烦恼而成菩提转生死而成涅槃尙何有于九 <lb ed="X" n="0837b14"/><lb ed="R109" n="0011a06"/>界乎此以偏难圆也初後下结难。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837b1414" cb:place="inline">△次释初後俱 <lb ed="X" n="0837b15"/><lb ed="R109" n="0011a07"/>善二初释二初據难立義。</p> <lb ed="X" n="0837b16"/><lb ed="R109" n="0011a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837b1601">答曰此正显初心是以初心是故方有後心是以後 <lb ed="X" n="0837b17"/><lb ed="R109" n="0011a09"/>心是故方显初心是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837b18"/><lb ed="R109" n="0011a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837b1801">此正显者圆顿行人初心便知性具别人教道唯 <lb ed="X" n="0837b19"/><lb ed="R109" n="0011a11"/>诠但中<persName>佛</persName>性须破九界方显<persName>佛</persName>界是有此疑故今 <lb ed="X" n="0837b20"/><lb ed="R109" n="0011a12"/>答之此正显初心是也以初是故等者如云阿鼻 <lb ed="X" n="0837b21"/><lb ed="R109" n="0011a13"/>依正全據极圣之自心毘卢身土不逾下凡之当 <lb ed="X" n="0837b22"/><lb ed="R109" n="0011a14"/>念是则因赅果海果彻因源因心<anchor xml:id="nkr_note_add_0837b2201" n="0837b2201"/><anchor xml:id="beg0837b2201" n="0837b2201"/>已<anchor xml:id="end0837b2201"/>具七名果位 <lb ed="X" n="0837b23"/><lb ed="R109" n="0011a15"/>岂亏九界所谓生<persName>佛</persName>同源圣凡一致不其然乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837b2319" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0837b24"/><lb ed="R109" n="0011a16"/>次依義释难二初立義。</p> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0837c" n="0837c"/> <lb ed="X" n="0837c01"/><lb ed="R109" n="0011a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837c0101">云何以初心是方有後心是如果地依正融通色心 <lb ed="X" n="0837c02"/><lb ed="R109" n="0011a18"/>不二垂形九界方便度生悉由证此因心所具。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837c03"/><lb ed="R109" n="0011b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837c0301">果地依正等者文有五句初二句明体次二句明 <lb ed="X" n="0837c04"/><lb ed="R109" n="0011b02"/>用末一句结归初心本具言果人能全体起乎无 <lb ed="X" n="0837c05"/><lb ed="R109" n="0011b03"/>方大用以应群機者悉由证此因心所具也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837c0518" cb:place="inline">△次 <lb ed="X" n="0837c06"/><lb ed="R109" n="0011b04"/>引证二初泛引。</p> <lb ed="X" n="0837c07"/><lb ed="R109" n="0011b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837c0701">故曰诸<persName>佛</persName>果地融通但证众生理本故得称性施设 <lb ed="X" n="0837c08"/><lb ed="R109" n="0011b06"/>无谋而应若不然者何异小乘外道作意神通。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837c09"/><lb ed="R109" n="0011b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837c0901">故曰下引文证故得下出其功能若不下反显释 <lb ed="X" n="0837c10"/><lb ed="R109" n="0011b08"/>成称性施设无谋而应如身土不二门云皆由缘 <lb ed="X" n="0837c11"/><lb ed="R109" n="0011b09"/>了与性一合方能称性施设万端则不起自性化 <lb ed="X" n="0837c12"/><lb ed="R109" n="0011b10"/>无方所是也小乘外道作意神通者小乘如目连 <lb ed="X" n="0837c13"/><lb ed="R109" n="0011b11"/>擎五百释种以至梵天之类外道如停河在耳变 <lb ed="X" n="0837c14"/><lb ed="R109" n="0011b12"/>释为羊之类。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837c1406" cb:place="inline">△次的引。</p> <lb ed="X" n="0837c15"/><lb ed="R109" n="0011b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837c1501">故法智大师云六即之義不专在<persName>佛</persName>一切假实三乘 <lb ed="X" n="0837c16"/><lb ed="R109" n="0011b14"/>人天下至蛣蜣地狱色心皆须六即辩其初後所谓 <lb ed="X" n="0837c17"/><lb ed="R109" n="0011b15"/>理蛣蜣名字乃至究竟蛣蜣以论十界皆理性故无 <lb ed="X" n="0837c18"/><lb ed="R109" n="0011b16"/>非法界一不可改故名字去不唯显<persName>佛</persName>九亦同彰至 <lb ed="X" n="0837c19"/><lb ed="R109" n="0011b17"/>于果成十皆究竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0837c20"/><lb ed="R109" n="0011b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837c2001">六即之義不专在<persName>佛</persName>者既曰不专则该九界缺修 <lb ed="X" n="0837c21"/><lb ed="R109" n="0012a01"/>罗饿鬼者文略所谓理蛣蜣等者且擧畜牲界至 <lb ed="X" n="0837c22"/><lb ed="R109" n="0012a02"/>微细者以六即明之一不可改者性以不变为義 <lb ed="X" n="0837c23"/><lb ed="R109" n="0012a03"/>既曰无非法界又岂可改法界而为法界乎故名 <lb ed="X" n="0837c24"/><lb ed="R109" n="0012a04"/>字去者以修显性也自名字圆闻观行圆修<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c2401" n="0837c2401"/><anchor xml:id="beg0837c2401" n="0837c2401"/>已<anchor xml:id="end0837c2401"/>去 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0838a" n="0838a"/> <lb ed="X" n="0838a01"/><lb ed="R109" n="0012a05"/>不唯显<persName>佛</persName>即性中所具九界亦彰显矣至于究竟 <lb ed="X" n="0838a02"/><lb ed="R109" n="0012a06"/>圆证之时十皆究竟此结显初心是方有後心是 <lb ed="X" n="0838a03"/><lb ed="R109" n="0012a07"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838a0302" cb:place="inline">△次释後心是方显初心是。</p> <lb ed="X" n="0838a04"/><lb ed="R109" n="0012a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838a0401">云何後心是方显初心是正由後心果地全证众生 <lb ed="X" n="0838a05"/><lb ed="R109" n="0012a09"/>理本故果地七种名目悉是众生性德美称但众生 <lb ed="X" n="0838a06"/><lb ed="R109" n="0012a10"/>在迷性德不显故无此称剋论性德岂可言无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a07"/><lb ed="R109" n="0012a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838a0701">正由下释成理具故果地下结显众生在因具而 <lb ed="X" n="0838a08"/><lb ed="R109" n="0012a12"/>未证故云性德美称如因果不二门云因果无殊 <lb ed="X" n="0838a09"/><lb ed="R109" n="0012a13"/>始终理一是也但众生下释妨恐疑者谓然则众 <lb ed="X" n="0838a10"/><lb ed="R109" n="0012a14"/>生何故无此七种称谓释云但众生在迷性德不 <lb ed="X" n="0838a11"/><lb ed="R109" n="0012a15"/>显故无此称<note place="inline">云云</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838a1108" cb:place="inline">△次结。</p> <lb ed="X" n="0838a12"/><lb ed="R109" n="0012a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838a1201">故初後俱善立義成矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a13"/><lb ed="R109" n="0012a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838a1301">此结答释难也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a14"/><lb ed="R109" n="0012a18"/><p xml:id="pX61p0838a1401">△次一门明事造方融事者对理而言方者对本 <lb ed="X" n="0838a15"/><lb ed="R109" n="0012b01"/>而说承前理性本具而来唯其理性本具故能事 <lb ed="X" n="0838a16"/><lb ed="R109" n="0012b02"/>造相融也言事造者以身土缘起属事故言事造 <lb ed="X" n="0838a17"/><lb ed="R109" n="0012b03"/>也此自分二初标。</p> <lb ed="X" n="0838a18"/><lb ed="R109" n="0012b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838a1801">二身土缘起门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a19"/><lb ed="R109" n="0012b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838a1901">前门约性以明理具故曰一真此中即事以明理 <lb ed="X" n="0838a20"/><lb ed="R109" n="0012b06"/>具故曰缘起。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838a2006" cb:place="inline">△次释二初述偈立宗。</p> <lb ed="X" n="0838a21"/><lb ed="R109" n="0012b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838a2101">一真法界性不变能随缘三身及四土悉由心变造。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838a22"/><lb ed="R109" n="0012b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838a2201">初二句约性以明能随次二句约事以明所造即 <lb ed="X" n="0838a23"/><lb ed="R109" n="0012b09"/>指一真法界性能随染净之缘不变而变非造而 <lb ed="X" n="0838a24"/><lb ed="R109" n="0012b10"/>造也三身及四土悉由心变造者辅行云心造有 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0838b" n="0838b"/> <lb ed="X" n="0838b01"/><lb ed="R109" n="0012b11"/>二种一者约理造即是具二者约事乃明三世凡 <lb ed="X" n="0838b02"/><lb ed="R109" n="0012b12"/>圣变造变造之名出楞伽花严二经<note place="inline">云云</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838b0217" cb:place="inline">△次依 <lb ed="X" n="0838b03"/><lb ed="R109" n="0012b13"/>宗释義二初通明诸法二初明不变随缘三初释 <lb ed="X" n="0838b04"/><lb ed="R109" n="0012b14"/>第一句以立根本。</p> <lb ed="X" n="0838b05"/><lb ed="R109" n="0012b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838b0501">论曰一真法界性即前文所明性体性量性具也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838b06"/><lb ed="R109" n="0012b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838b0601">一真即性体法界即性量而一真法性中具足有 <lb ed="X" n="0838b07"/><lb ed="R109" n="0012b17"/>十种法界指此具德为身土缘起之本。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838b0716" cb:place="inline">△次释第 <lb ed="X" n="0838b08"/><lb ed="R109" n="0012b18"/>二句显前功德三初法。</p> <lb ed="X" n="0838b09"/><lb ed="R109" n="0013a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838b0901">教中说真如不变随缘随缘不变者正由性体性量 <lb ed="X" n="0838b10"/><lb ed="R109" n="0013a02"/>即性具故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838b11"/><lb ed="R109" n="0013a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838b1101">不变随缘者即理之事也随缘不变者即事之理 <lb ed="X" n="0838b12"/><lb ed="R109" n="0013a04"/>也正由下出其不变随缘所以。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838b1213" cb:place="inline">△次譬。</p> <lb ed="X" n="0838b13"/><lb ed="R109" n="0013a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838b1301">如君子不器善恶皆能。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838b14"/><lb ed="R109" n="0013a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838b1401">君子不器者出儒典夫子论成德之学曰成德之 <lb ed="X" n="0838b15"/><lb ed="R109" n="0013a07"/>君子体无不具故用无不周不可以器名之也朱 <lb ed="X" n="0838b16"/><lb ed="R109" n="0013a08"/>子曰器者各适其用而不能相通成德之士体无 <lb ed="X" n="0838b17"/><lb ed="R109" n="0013a09"/>不具故用无不周非特为一技一艺而<anchor xml:id="nkr_note_add_0838b1701" n="0838b1701"/><anchor xml:id="beg0838b1701" n="0838b1701"/>已<anchor xml:id="end0838b1701"/>论中所 <lb ed="X" n="0838b18"/><lb ed="R109" n="0013a10"/>引以譬一真法性之中体无不具故能随<persName>佛</persName>界之 <lb ed="X" n="0838b19"/><lb ed="R109" n="0013a11"/>善九界之恶而造乎十法界也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838b1913" cb:place="inline">△三证二初引经。</p> <lb ed="X" n="0838b20"/><lb ed="R109" n="0013a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838b2001">故晋译花严经云能随染净缘具造十法界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838b21"/><lb ed="R109" n="0013a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838b2101">花严凡二译一晋译二唐译今引晋觉贤所译以 <lb ed="X" n="0838b22"/><lb ed="R109" n="0013a14"/>证不变随缘之義也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838b2209" cb:place="inline">△次释義二初释随缘变造。</p> <lb ed="X" n="0838b23"/><lb ed="R109" n="0013a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838b2301">谓真如性中所具九法界能随染缘造事中九法界 <lb ed="X" n="0838b24"/><lb ed="R109" n="0013a16"/>真如性中所具<persName>佛</persName>法界能随净缘造事中<persName>佛</persName>法界。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0838c" n="0838c"/> <lb ed="X" n="0838c01"/><lb ed="R109" n="0013a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838c0101">所具者以所彰能九界皆属染缘<persName>佛</persName>界方名为净 <lb ed="X" n="0838c02"/><lb ed="R109" n="0013a18"/>此正明变造也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838c0207" cb:place="inline">△次释能之所以二初释。</p> <lb ed="X" n="0838c03"/><lb ed="R109" n="0013b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838c0301">所以能者正由性具性若不具何所称能。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838c04"/><lb ed="R109" n="0013b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838c0401">所以下指归圆家性具拣异别教但中性若下反 <lb ed="X" n="0838c05"/><lb ed="R109" n="0013b03"/>显释成。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838c0504" cb:place="inline">△次证。</p> <lb ed="X" n="0838c06"/><lb ed="R109" n="0013b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838c0601">天台家言幷由理具方有事用此之谓也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838c07"/><lb ed="R109" n="0013b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838c0701">天台家者指毘陵记主而言记主昔从学于左溪 <lb ed="X" n="0838c08"/><lb ed="R109" n="0013b06"/>尊者曰某于畴昔之夜梦披僧服腋挟两轮而遊 <lb ed="X" n="0838c09"/><lb ed="R109" n="0013b07"/>于大河左溪曰汝当以止观之道而度生乎後果 <lb ed="X" n="0838c10"/><lb ed="R109" n="0013b08"/>述辅行以释止观幷由二句辅行中文不敢正斥 <lb ed="X" n="0838c11"/><lb ed="R109" n="0013b09"/>其讳故云天台家也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838c1109" cb:place="inline">△三释三四句结成所由。</p> <lb ed="X" n="0838c12"/><lb ed="R109" n="0013b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838c1201">是知事中十法界三身四土悉由真如随缘变造。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838c13"/><lb ed="R109" n="0013b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838c1301">事中十法界者应身居同居方便二土即六凡二 <lb ed="X" n="0838c14"/><lb ed="R109" n="0013b12"/>乘法界也报身居实报土菩萨法界也法身居常 <lb ed="X" n="0838c15"/><lb ed="R109" n="0013b13"/>寂光土<persName>佛</persName>法界也若土若身悉由真如随缘之所 <lb ed="X" n="0838c16"/><lb ed="R109" n="0013b14"/>建立故云变造。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838c1607" cb:place="inline">△次明随缘不变二初释。</p> <lb ed="X" n="0838c17"/><lb ed="R109" n="0013b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838c1701">既曰真如不变随缘随缘不变则事中染净身土当 <lb ed="X" n="0838c18"/><lb ed="R109" n="0013b16"/>体即真无一丝毫可加损于其间者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0838c19"/><lb ed="R109" n="0013b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838c1901">初二句牒前全理起事事即是理事中染净身土 <lb ed="X" n="0838c20"/><lb ed="R109" n="0013b18"/>即随缘变造之者事即理故故云当体即真无一 <lb ed="X" n="0838c21"/><lb ed="R109" n="0014a01"/>丝毫可加损于其间者以万法是真如故无可损 <lb ed="X" n="0838c22"/><lb ed="R109" n="0014a02"/>以真如是万法故无可加也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838c2212" cb:place="inline">△次证。</p> <lb ed="X" n="0838c23"/><lb ed="R109" n="0014a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838c2301">楞严经云见与见缘幷所想相如虚空花本无所有 <lb ed="X" n="0838c24"/><lb ed="R109" n="0014a04"/>此见及缘原是菩提妙净明体是也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0839a" n="0839a"/> <lb ed="X" n="0839a01"/><lb ed="R109" n="0014a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839a0101">见与见缘等者註家云根境识三摄尽万法夫能 <lb ed="X" n="0839a02"/><lb ed="R109" n="0014a06"/>了诸缘元一宝觉则无是非是矣今引证以明随 <lb ed="X" n="0839a03"/><lb ed="R109" n="0014a07"/>缘不变之義也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839a0307" cb:place="inline">△次的明此宗二初发明宗義二 <lb ed="X" n="0839a04"/><lb ed="R109" n="0014a08"/>初明不变随缘。</p> <lb ed="X" n="0839a05"/><lb ed="R109" n="0014a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839a0501">若然则娑婆极乐此世众生当生九品弥陀<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a0501" n="0839a0501"/><anchor xml:id="beg0839a0501" n="0839a0501"/>已<anchor xml:id="end0839a0501"/>成吾 <lb ed="X" n="0839a06"/><lb ed="R109" n="0014a10"/>心当果悉由心性之所变造。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839a07"/><lb ed="R109" n="0014a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839a0701">若然者牒定之辞娑婆秽土也<name role="" type="person">极乐净土</name>也此世 <lb ed="X" n="0839a08"/><lb ed="R109" n="0014a12"/>众生当生九品者生也弥陀<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a0801" n="0839a0801"/><anchor xml:id="beg0839a0801" n="0839a0801"/>已<anchor xml:id="end0839a0801"/>成者<persName>佛</persName>也吾心当 <lb ed="X" n="0839a09"/><lb ed="R109" n="0014a13"/>果者心也所谓心<persName>佛</persName>众生三无差别者也悉由心 <lb ed="X" n="0839a10"/><lb ed="R109" n="0014a14"/>性之所变造者如十不二门云即心名变变名为 <lb ed="X" n="0839a11"/><lb ed="R109" n="0014a15"/>造造谓体用是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839a1108" cb:place="inline">△次明随缘不变。</p> <lb ed="X" n="0839a12"/><lb ed="R109" n="0014a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839a1201">心具而造岂分能所即心是<persName>佛</persName>即<persName>佛</persName>是心即心是土 <lb ed="X" n="0839a13"/><lb ed="R109" n="0014a17"/>即上是心即心是果即果是心能造因缘及所造法 <lb ed="X" n="0839a14"/><lb ed="R109" n="0014a18"/>当处皆是心性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839a15"/><lb ed="R109" n="0014b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839a1501">心具而造等者如水具冰冰即是水故无能所也 <lb ed="X" n="0839a16"/><lb ed="R109" n="0014b02"/>即心是<persName>佛</persName>下泯其对待凡有六句不出依正因果 <lb ed="X" n="0839a17"/><lb ed="R109" n="0014b03"/>能造因缘及所造法等者如妙宗所谓以法界心 <lb ed="X" n="0839a18"/><lb ed="R109" n="0014b04"/>观法界境生于法界依正色心是则名为唯依唯 <lb ed="X" n="0839a19"/><lb ed="R109" n="0014b05"/>正唯色唯心唯乱唯境是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839a1912" cb:place="inline">△次结归题旨。</p> <lb ed="X" n="0839a20"/><lb ed="R109" n="0014b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839a2001">故明此宗而求生乐土者乃生与无生两冥之至道 <lb ed="X" n="0839a21"/><lb ed="R109" n="0014b07"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839a22"/><lb ed="R109" n="0014b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839a2201">故明此宗者指偈中所立宗要随缘不变等乃生 <lb ed="X" n="0839a23"/><lb ed="R109" n="0014b09"/>与无生两冥之要道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839a24"/><lb ed="R109" n="0014b10"/><p xml:id="pX61p0839a2401">△次八门明枝流妙即二初二门明所生身土次 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0839b" n="0839b"/> <lb ed="X" n="0839b01"/><lb ed="R109" n="0014b11"/>六门明能生因果初二门明所生身土二初一门 <lb ed="X" n="0839b02"/><lb ed="R109" n="0014b12"/>约依报论妙二初标。</p> <lb ed="X" n="0839b03"/><lb ed="R109" n="0014b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839b0301">三心土相即门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839b04"/><lb ed="R109" n="0014b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839b0401">此亦约具造而言<persName>佛</persName>土由心心具而造造全是心 <lb ed="X" n="0839b05"/><lb ed="R109" n="0014b15"/>故能相即也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839b0506" cb:place="inline">△次释二初述偈立宗。</p> <lb ed="X" n="0839b06"/><lb ed="R109" n="0014b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839b0601">西方安乐土去此十万亿与我介尔心初无彼此异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839b07"/><lb ed="R109" n="0014b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839b0701">宗意约即远论近亦指迷即悟也去此十万亿者 <lb ed="X" n="0839b08"/><lb ed="R109" n="0014b18"/>十疑论云此对凡夫肉眼生死心量言之耳以凡 <lb ed="X" n="0839b09"/><lb ed="R109" n="0015a01"/>夫心量言之去西方<persName>佛</persName>刹不啻十万亿刹之遥约 <lb ed="X" n="0839b10"/><lb ed="R109" n="0015a02"/>心具而造言之曾无彼此之异也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839b1014" cb:place="inline">△次依宗释義 <lb ed="X" n="0839b11"/><lb ed="R109" n="0015a03"/>二初释初二句明远三初引经。</p> <lb ed="X" n="0839b12"/><lb ed="R109" n="0015a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839b1201">论曰<persName>佛</persName>说阿弥陀经云从是西方过十万亿<persName>佛</persName>土有 <lb ed="X" n="0839b13"/><lb ed="R109" n="0015a05"/>世界名曰极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839b14"/><lb ed="R109" n="0015a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839b1401"><persName>佛</persName>说等者<persName>世尊</persName>于<name role="" type="person">给孤独园</name>无问自说告上足弟 <lb ed="X" n="0839b15"/><lb ed="R109" n="0015a07"/>子舍利弗指其归趣者也极乐者梵语须摩提此 <lb ed="X" n="0839b16"/><lb ed="R109" n="0015a08"/>云安养或云淸泰言极乐者犹云最勝也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839b1617" cb:place="inline">△次释 <lb ed="X" n="0839b17"/><lb ed="R109" n="0015a09"/>数。</p> <lb ed="X" n="0839b18"/><lb ed="R109" n="0015a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839b1801">百亿日月百亿须弥百亿大海百亿铁围山名一<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0839b19"/><lb ed="R109" n="0015a11"/>土十千为万十万为亿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839b20"/><lb ed="R109" n="0015a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839b2001">百亿下明<persName>佛</persName>土之相十千下正明数量也日月处 <lb ed="X" n="0839b21"/><lb ed="R109" n="0015a13"/>须弥之腰大海绕须弥之下铁围环大海之外一 <lb ed="X" n="0839b22"/><lb ed="R109" n="0015a14"/><persName>佛</persName>土者俱舍颂云四大洲日月须弥卢欲天梵世 <lb ed="X" n="0839b23"/><lb ed="R109" n="0015a15"/>各一千名一小千界此小千千倍说名为中千此 <lb ed="X" n="0839b24"/><lb ed="R109" n="0015a16"/>千倍大千皆同一成壞以此百亿等为一<persName>佛</persName>土也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0839c" n="0839c"/> <lb ed="X" n="0839c01"/><lb ed="R109" n="0015a17"/><p xml:id="pX61p0839c0101">△三结成。</p> <lb ed="X" n="0839c02"/><lb ed="R109" n="0015a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839c0201">一<persName>佛</persName>国土<anchor xml:id="nkr_note_add_0839c0201" n="0839c0201"/><anchor xml:id="beg0839c0201" n="0839c0201"/>已<anchor xml:id="end0839c0201"/>自廣大况亿<persName>佛</persName>国土乎况十万亿乎是 <lb ed="X" n="0839c03"/><lb ed="R109" n="0015b01"/>则<name role="" type="person">极乐国</name>土去此甚远。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839c04"/><lb ed="R109" n="0015b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839c0401">一<persName>佛</persName>下辗转况<persName>佛</persName>土甚多是则下结<persName>佛</persName>土甚远况 <lb ed="X" n="0839c05"/><lb ed="R109" n="0015b03"/>者非比况之况乃以少况多之况也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839c0515" cb:place="inline">△次释後二 <lb ed="X" n="0839c06"/><lb ed="R109" n="0015b04"/>句不远二初正释三初明不远之由。</p> <lb ed="X" n="0839c07"/><lb ed="R109" n="0015b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839c0701">博地凡夫念<persName>佛</persName>求生弹指即到者正由生吾心所具 <lb ed="X" n="0839c08"/><lb ed="R109" n="0015b06"/>之<persName>佛</persName>土也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839c09"/><lb ed="R109" n="0015b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839c0901">博地凡夫者凡字亦该得廣藏教三资粮通教乾 <lb ed="X" n="0839c10"/><lb ed="R109" n="0015b08"/>慧别教十信圆家五品皆名凡位今明博地者大 <lb ed="X" n="0839c11"/><lb ed="R109" n="0015b09"/>地庸常之夫也弹指者言其生之速也观经疏云 <lb ed="X" n="0839c12"/><lb ed="R109" n="0015b10"/>如一念顷又云屈伸臂顷弹指之所以即到者有 <lb ed="X" n="0839c13"/><lb ed="R109" n="0015b11"/>乎二義一者净业内熏二者慈光外摄般舟论乎 <lb ed="X" n="0839c14"/><lb ed="R109" n="0015b12"/>三力正由下正明不远之由。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839c1412" cb:place="inline">△次明心之相状。</p> <lb ed="X" n="0839c15"/><lb ed="R109" n="0015b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839c1501">言介尔心者即凡夫念<persName>佛</persName>之心也刹那之心至微至 <lb ed="X" n="0839c16"/><lb ed="R109" n="0015b14"/>劣故称介尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839c17"/><lb ed="R109" n="0015b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839c1701">介尔者言其心之微刹那者明其时之速毘昙云 <lb ed="X" n="0839c18"/><lb ed="R109" n="0015b16"/>百二十刹那为一怛刹那此名一瞬六十瞬为一 <lb ed="X" n="0839c19"/><lb ed="R109" n="0015b17"/>息仁王云一刹那有九百生灭至微者言其状之 <lb ed="X" n="0839c20"/><lb ed="R109" n="0015b18"/>甚眇至劣者言其力之不勝介尔者犹言蕞尔也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839c21"/><lb ed="R109" n="0016a01"/><p xml:id="pX61p0839c2101">△三明心土相即。</p> <lb ed="X" n="0839c22"/><lb ed="R109" n="0016a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839c2201">谓十万亿远之<persName>佛</persName>土居于凡夫介尔之心即心是土 <lb ed="X" n="0839c23"/><lb ed="R109" n="0016a03"/>即土是心故曰初无彼此异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0839c24"/><lb ed="R109" n="0016a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839c2401">谓十下指土即心故曰下结归宗義。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839c2415" cb:place="inline">△次料简二 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0840a" n="0840a"/> <lb ed="X" n="0840a01"/><lb ed="R109" n="0016a05"/>初以小包不远难。</p> <lb ed="X" n="0840a02"/><lb ed="R109" n="0016a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a0201">问曰介尔之心居于方寸云何能包许远<persName>佛</persName>土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a03"/><lb ed="R109" n="0016a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a0301">此以相难性以妄局真大抵出于寻常之见楞严 <lb ed="X" n="0840a04"/><lb ed="R109" n="0016a08"/>云外洎山河虚空大地咸是妙明真心中物尙何 <lb ed="X" n="0840a05"/><lb ed="R109" n="0016a09"/>许远<persName>佛</persName>土之不能尽包乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840a0511" cb:place="inline">△次以真妄不二释三 <lb ed="X" n="0840a06"/><lb ed="R109" n="0016a10"/>初法二初略明。</p> <lb ed="X" n="0840a07"/><lb ed="R109" n="0016a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a0701">答曰介尔之心昧者谓小达人大观真妄无二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a08"/><lb ed="R109" n="0016a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a0801">答中以性融相以真夺妄达人大观者古德云小 <lb ed="X" n="0840a09"/><lb ed="R109" n="0016a13"/>智自私贱彼贵我达人大观无可不可大者对小 <lb ed="X" n="0840a10"/><lb ed="R109" n="0016a14"/>而言责其局于介尔之心不能以大观也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840a1017" cb:place="inline">△次释 <lb ed="X" n="0840a11"/><lb ed="R109" n="0016a15"/>出。</p> <lb ed="X" n="0840a12"/><lb ed="R109" n="0016a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a1201">盖此妄心全性而起性既无边心亦无际。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a13"/><lb ed="R109" n="0016a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a1301">此释成真妄无二盖此妄心全性而起者指要云 <lb ed="X" n="0840a14"/><lb ed="R109" n="0016a18"/>心者趣擧刹那心也圆家明性既非但理乃具三 <lb ed="X" n="0840a15"/><lb ed="R109" n="0016b01"/>千之性此性圆融遍入同居刹那心中谓之全性 <lb ed="X" n="0840a16"/><lb ed="R109" n="0016b02"/>而起既全性起故心亦无际也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840a1613" cb:place="inline">△次譬。</p> <lb ed="X" n="0840a17"/><lb ed="R109" n="0016b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a1701">性如大海心似浮沤全海为沤沤还迊海。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a18"/><lb ed="R109" n="0016b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a1801">楞严以沤譬顽空海喩真觉此中以沤譬妄心海 <lb ed="X" n="0840a19"/><lb ed="R109" n="0016b05"/>喩法界也以喩显法思之可了。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840a1913" cb:place="inline">△三合二初正合。</p> <lb ed="X" n="0840a20"/><lb ed="R109" n="0016b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a2001">盖真如不变随缘随缘不变。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a21"/><lb ed="R109" n="0016b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a2101">合中以不变合乎性海随缘合乎心沤。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840a2116" cb:place="inline">△次结责。</p> <lb ed="X" n="0840a22"/><lb ed="R109" n="0016b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a2201">既曰随缘不变岂可以真妄而局大小哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a23"/><lb ed="R109" n="0016b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a2301">既曰下牒前岂可下结责。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840a24"/><lb ed="R109" n="0016b10"/><p xml:id="pX61p0840a2401">△次一门约正报论妙二初标。</p> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0840b" n="0840b"/> <lb ed="X" n="0840b01"/><lb ed="R109" n="0016b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840b0101">四生<persName>佛</persName>不二门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840b02"/><lb ed="R109" n="0016b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840b0201">此门约果论因指凡同圣以<persName>佛</persName>所证与生性<persName>佛</persName>无 <lb ed="X" n="0840b03"/><lb ed="R109" n="0016b13"/>二无殊故云不二。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840b0308" cb:place="inline">△次释二初述偈立宗。</p> <lb ed="X" n="0840b04"/><lb ed="R109" n="0016b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840b0401">阿弥与凡夫迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b0401" n="0840b0401"/><anchor xml:id="beg0840b0401" n="0840b0401"/>悟<anchor xml:id="end0840b0401"/>虽有殊<persName>佛</persName>心众生心究竟无有二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840b05"/><lb ed="R109" n="0016b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840b0501">阿弥者约悟为言凡夫者约迷而说犹言生<persName>佛</persName>迷 <lb ed="X" n="0840b06"/><lb ed="R109" n="0016b16"/>悟虽则殊途剋论本心初非有二也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840b0615" cb:place="inline">△次依宗释 <lb ed="X" n="0840b07"/><lb ed="R109" n="0016b17"/>義二初释初二句约相明不二而二二初正明二 <lb ed="X" n="0840b08"/><lb ed="R109" n="0016b18"/>初明弥陀悟相。</p> <lb ed="X" n="0840b09"/><lb ed="R109" n="0017a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840b0901">论曰阿弥陀<persName>佛</persName>者果人也成就三身四智十力四无 <lb ed="X" n="0840b10"/><lb ed="R109" n="0017a02"/>所畏十八不共等功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840b11"/><lb ed="R109" n="0017a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840b1101">三身者即法报化三身也觉性是法身觉相是报 <lb ed="X" n="0840b12"/><lb ed="R109" n="0017a04"/>身觉用是化身四智者一道慧智见道实性实性 <lb ed="X" n="0840b13"/><lb ed="R109" n="0017a05"/>中得即开<persName>佛</persName>知见也二道种智知十法界诸道种 <lb ed="X" n="0840b14"/><lb ed="R109" n="0017a06"/>别解惑之相一一皆知即示<persName>佛</persName>知见也三一切智 <lb ed="X" n="0840b15"/><lb ed="R109" n="0017a07"/>知一切法一相寂灭相即悟<persName>佛</persName>知见也四一切种 <lb ed="X" n="0840b16"/><lb ed="R109" n="0017a08"/>智知一切法一相寂灭种种行貌皆知即入<persName>佛</persName>知 <lb ed="X" n="0840b17"/><lb ed="R109" n="0017a09"/>见也十力者一是处非处力知一切因缘果报定 <lb ed="X" n="0840b18"/><lb ed="R109" n="0017a10"/>相从如是因缘生如是果报不生果报悉知之二 <lb ed="X" n="0840b19"/><lb ed="R109" n="0017a11"/>业智力知一切众生过现未来诸业诸受乃至第 <lb ed="X" n="0840b20"/><lb ed="R109" n="0017a12"/>十漏尽力自知我生<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b2001" n="0840b2001"/><anchor xml:id="beg0840b2001" n="0840b2001"/>已<anchor xml:id="end0840b2001"/>尽不受後有是也四无所 <lb ed="X" n="0840b21"/><lb ed="R109" n="0017a13"/>畏者一者一切智无畏二者漏尽无畏三者说道 <lb ed="X" n="0840b22"/><lb ed="R109" n="0017a14"/>无畏四者说苦尽道无畏释云于大众中廣说自 <lb ed="X" n="0840b23"/><lb ed="R109" n="0017a15"/>他智断决定无所失则无恐惧之相也十八不共 <lb ed="X" n="0840b24"/><lb ed="R109" n="0017a16"/>法者一身无失二口无失三意无失乃至知过去 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0840c" n="0840c"/> <lb ed="X" n="0840c01"/><lb ed="R109" n="0017a17"/>无碍知现在无碍知未来无碍也此十八种法乃 <lb ed="X" n="0840c02"/><lb ed="R109" n="0017a18"/><persName>如来</persName>果人所证不共二乘故云不共也阿弥陀即 <lb ed="X" n="0840c03"/><lb ed="R109" n="0017b01"/>能成就之人此等诸法皆所成就也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840c0315" cb:place="inline">△次明众生 <lb ed="X" n="0840c04"/><lb ed="R109" n="0017b02"/>迷相。</p> <lb ed="X" n="0840c05"/><lb ed="R109" n="0017b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840c0501">凡夫者因人也具足无量恒沙烦恼造作无量恒沙 <lb ed="X" n="0840c06"/><lb ed="R109" n="0017b04"/>业繫当受无量恒沙生死。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840c07"/><lb ed="R109" n="0017b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840c0701">烦恼虽多不出三惑业繁虽多不出十恶生死虽 <lb ed="X" n="0840c08"/><lb ed="R109" n="0017b06"/>多不出二死一一皆云无量恒沙者约别相言之 <lb ed="X" n="0840c09"/><lb ed="R109" n="0017b07"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840c0902" cb:place="inline">△次约譬结。</p> <lb ed="X" n="0840c10"/><lb ed="R109" n="0017b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840c1001">迷悟之相譬彼雲泥。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840c11"/><lb ed="R109" n="0017b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840c1101">悟者如雲之去来无碍迷者如泥之坠累难通生 <lb ed="X" n="0840c12"/><lb ed="R109" n="0017b10"/><persName>佛</persName>相悬真有若雲泥之隔矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840c1212" cb:place="inline">△次释次二句约性 <lb ed="X" n="0840c13"/><lb ed="R109" n="0017b11"/>明二而不二二初通明不二五初相性对显。</p> <lb ed="X" n="0840c14"/><lb ed="R109" n="0017b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840c1401">言究竟不二者谓據相而言则不二而二约性而论 <lb ed="X" n="0840c15"/><lb ed="R109" n="0017b13"/>则二而不二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840c16"/><lb ed="R109" n="0017b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840c1601">约性而论者虎溪大师云性具之功功在性恶前 <lb ed="X" n="0840c17"/><lb ed="R109" n="0017b15"/>来恒沙烦恼即性恶也业繫生死即修恶也今体 <lb ed="X" n="0840c18"/><lb ed="R109" n="0017b16"/>此修恶即是性恶性恶融通任运摄得<persName>佛</persName>界性善 <lb ed="X" n="0840c19"/><lb ed="R109" n="0017b17"/>故云二而不二也又性即相故不二而二相即性 <lb ed="X" n="0840c20"/><lb ed="R109" n="0017b18"/>故二而不二也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840c2007" cb:place="inline">△次辗转释成二初约迷悟释成。</p> <lb ed="X" n="0840c21"/><lb ed="R109" n="0018a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840c2101">盖诸<persName>佛</persName>乃悟众生心内诸<persName>佛</persName>众生乃迷诸<persName>佛</persName>心内众 <lb ed="X" n="0840c22"/><lb ed="R109" n="0018a02"/>生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0840c23"/><lb ed="R109" n="0018a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840c2301">盖诸<persName>佛</persName>等者不二门云但识一念遍见<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c2301" n="0840c2301"/><anchor xml:id="beg0840c2301" n="0840c2301"/>己<anchor xml:id="end0840c2301"/>他生<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0840c24"/><lb ed="R109" n="0018a04"/>他生他<persName>佛</persName>尙与心同况<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c2401" n="0840c2401"/><anchor xml:id="beg0840c2401" n="0840c2401"/>己<anchor xml:id="end0840c2401"/>心生<persName>佛</persName>寧乖一念今诸 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0841a" n="0841a"/> <lb ed="X" n="0841a01"/><lb ed="R109" n="0018a05"/><persName>佛</persName>者他<persName>佛</persName>也生心<persName>佛</persName>者<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a0101" n="0841a0101"/><anchor xml:id="beg0841a0101" n="0841a0101"/>己<anchor xml:id="end0841a0101"/><persName>佛</persName>也众生者<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a0102" n="0841a0102"/><anchor xml:id="beg0841a0102" n="0841a0102"/>己<anchor xml:id="end0841a0102"/>生也<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0841a02"/><lb ed="R109" n="0018a06"/>心生者他生也众生迷则俱迷非唯迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a0201" n="0841a0201"/><anchor xml:id="beg0841a0201" n="0841a0201"/>己<anchor xml:id="end0841a0201"/>亦迷他 <lb ed="X" n="0841a03"/><lb ed="R109" n="0018a07"/>诸<persName>佛</persName>觉则俱觉亦乃觉他仍觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a0301" n="0841a0301"/><anchor xml:id="beg0841a0301" n="0841a0301"/>己<anchor xml:id="end0841a0301"/>又我心具<persName>佛</persName>故 <lb ed="X" n="0841a04"/><lb ed="R109" n="0018a08"/>云众生心内诸<persName>佛</persName><persName>佛</persName>心具我故云诸<persName>佛</persName>心内众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841a05"/><lb ed="R109" n="0018a09"/><p xml:id="pX61p0841a0501">△次约三德释成。</p> <lb ed="X" n="0841a06"/><lb ed="R109" n="0018a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841a0601">所以悟者悟众生本具性体性量性具也所以迷者 <lb ed="X" n="0841a07"/><lb ed="R109" n="0018a11"/>迷诸<persName>佛</persName>所证性体性量性具也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841a08"/><lb ed="R109" n="0018a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841a0801">众生在迷但言本具诸<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0841a0801" n="0841a0801"/><anchor xml:id="beg0841a0801" n="0841a0801"/>已<anchor xml:id="end0841a0801"/>悟故云所证证具虽 <lb ed="X" n="0841a09"/><lb ed="R109" n="0018a13"/>别觉性元同故不二门云于生局处<persName>佛</persName>能遍融于 <lb ed="X" n="0841a10"/><lb ed="R109" n="0018a14"/><persName>佛</persName>遍处生自侷限此之谓也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841a1012" cb:place="inline">△三直據心性。</p> <lb ed="X" n="0841a11"/><lb ed="R109" n="0018a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841a1101">心性之妙岂受其迷迷而不迷斯言有在。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841a12"/><lb ed="R109" n="0018a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841a1201">心性之妙等者指要云良由众生性具善恶不可 <lb ed="X" n="0841a13"/><lb ed="R109" n="0018a17"/>变异其性圆明名之为<persName>佛</persName>心性之妙如此又岂受 <lb ed="X" n="0841a14"/><lb ed="R109" n="0018a18"/>其迷乎如云虽昏盲倒惑其理存焉斯言有所归 <lb ed="X" n="0841a15"/><lb ed="R109" n="0018b01"/>矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841a1502" cb:place="inline">△四会通三身。</p> <lb ed="X" n="0841a16"/><lb ed="R109" n="0018b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841a1601">故众生本有性量即诸<persName>佛</persName>所证法身性体即报身性 <lb ed="X" n="0841a17"/><lb ed="R109" n="0018b03"/>具即应身四智十力四无所畏十八不共等功法会 <lb ed="X" n="0841a18"/><lb ed="R109" n="0018b04"/>合可知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841a19"/><lb ed="R109" n="0018b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841a1901">故众生等者牒前心性之妙是知果<persName>佛</persName>圆明之体 <lb ed="X" n="0841a20"/><lb ed="R109" n="0018b06"/>即我凡夫本具性德众生本有性量横亘竖穷属 <lb ed="X" n="0841a21"/><lb ed="R109" n="0018b07"/>中谛故配法身性体離过绝非属真谛故配报身 <lb ed="X" n="0841a22"/><lb ed="R109" n="0018b08"/>性具三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0841001" n="0841001"/>十世间属俗谛故配应身四智等乃至会 <lb ed="X" n="0841a23"/><lb ed="R109" n="0018b09"/>合可知者四智属般若亦配报身十力等属解脱 <lb ed="X" n="0841a24"/><lb ed="R109" n="0018b10"/>亦配应身故妙宗云法身非不具于一切法门及 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0841b" n="0841b"/> <lb ed="X" n="0841b01"/><lb ed="R109" n="0018b11"/>诸色相让于能证及垂应故也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841b0113" cb:place="inline">△五引古德证。</p> <lb ed="X" n="0841b02"/><lb ed="R109" n="0018b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841b0201">故古德云诸<persName>佛</persName>心内众生尘尘极乐众生心内诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0841b03"/><lb ed="R109" n="0018b13"/>念念证真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841b04"/><lb ed="R109" n="0018b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841b0401">古德云者即<name role="" type="person">杨次公</name>十疑论序中所说也诸<persName>佛</persName>等 <lb ed="X" n="0841b05"/><lb ed="R109" n="0018b15"/>者上句以<persName>佛</persName>为主明诸<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0841b0501" n="0841b0501"/><anchor xml:id="beg0841b0501" n="0841b0501"/>已<anchor xml:id="end0841b0501"/>悟故云心内众生尘 <lb ed="X" n="0841b06"/><lb ed="R109" n="0018b16"/>尘极乐而仍名众生者不失其本体之名也下句 <lb ed="X" n="0841b07"/><lb ed="R109" n="0018b17"/>以生为主众生在迷心内诸<persName>佛</persName>念念证真而众生 <lb ed="X" n="0841b08"/><lb ed="R109" n="0018b18"/>不知所谓虽终日行而不自觉枉入诸趣是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841b0819" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0841b09"/><lb ed="R109" n="0019a01"/>次释成此宗二初生<persName>佛</persName>相即。</p> <lb ed="X" n="0841b10"/><lb ed="R109" n="0019a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841b1001">故弥陀即我心我心即弥陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841b11"/><lb ed="R109" n="0019a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841b1101">生<persName>佛</persName>之所以相即者亦性具之功也初句明我心 <lb ed="X" n="0841b12"/><lb ed="R109" n="0019a04"/>具<persName>佛</persName>故<persName>佛</persName>即我心次句明<persName>佛</persName>具我心故我心即<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0841b13"/><lb ed="R109" n="0019a05"/>故自他不二门云虽分自他同在一念既同一念 <lb ed="X" n="0841b14"/><lb ed="R109" n="0019a06"/>自他岂殊亦此意也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841b1409" cb:place="inline">△次出其功能功能者能以 <lb ed="X" n="0841b15"/><lb ed="R109" n="0019a07"/>性言功以修言性有具<persName>佛</persName>之妙能修有即<persName>佛</persName>之照用。</p> <lb ed="X" n="0841b16"/><lb ed="R109" n="0019a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841b1601">未擧念时早<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b1601" n="0841b1601"/><anchor xml:id="beg0841b1601" n="0841b1601"/>已<anchor xml:id="end0841b1601"/>成就纔擧心念即便圆成感应道交 <lb ed="X" n="0841b17"/><lb ed="R109" n="0019a09"/>为有此理故念<persName>佛</persName>人功不唐捐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841b18"/><lb ed="R109" n="0019a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841b1801">未擧念时等者犹云虽未修观之时而具<persName>佛</persName>之心 <lb ed="X" n="0841b19"/><lb ed="R109" n="0019a11"/>未始暂缺故云早<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b1901" n="0841b1901"/><anchor xml:id="beg0841b1901" n="0841b1901"/>已<anchor xml:id="end0841b1901"/>成就纔擧心念者犹云以我 <lb ed="X" n="0841b20"/><lb ed="R109" n="0019a12"/>具<persName>佛</persName>之心而念即心之<persName>佛</persName>故曰即便圆成感应道 <lb ed="X" n="0841b21"/><lb ed="R109" n="0019a13"/>交者犹云众生感心中诸<persName>佛</persName>诸<persName>佛</persName>应心内众生故 <lb ed="X" n="0841b22"/><lb ed="R109" n="0019a14"/>云道交故念下结劝。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841b2209" cb:place="inline">△次六门明能生因果二初 <lb ed="X" n="0841b23"/><lb ed="R109" n="0019a15"/>三门约因论妙次三门约果论妙初三门约因论 <lb ed="X" n="0841b24"/><lb ed="R109" n="0019a16"/>妙三初一门明全理起事二初标。</p> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0841c" n="0841c"/> <lb ed="X" n="0841c01"/><lb ed="R109" n="0019a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841c0101">五法界为念门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841c02"/><lb ed="R109" n="0019a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841c0201">法界者约理为言为念者约事为言全理起事故 <lb ed="X" n="0841c03"/><lb ed="R109" n="0019b01"/>云法界为念犹云以法界性为我之能念也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841c0318" cb:place="inline">△次 <lb ed="X" n="0841c04"/><lb ed="R109" n="0019b02"/>释二初述偈立宗。</p> <lb ed="X" n="0841c05"/><lb ed="R109" n="0019b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841c0501">法界圆融体作我一念心故我念<persName>佛</persName>心全体是法界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841c06"/><lb ed="R109" n="0019b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841c0601">初二句明全性起修次二句明全修在性法界等 <lb ed="X" n="0841c07"/><lb ed="R109" n="0019b05"/>者妙宗云又应了知法界圆融不思议体作我一 <lb ed="X" n="0841c08"/><lb ed="R109" n="0019b06"/>念之心亦复擧体作生作<persName>佛</persName>乃至云既一一法全 <lb ed="X" n="0841c09"/><lb ed="R109" n="0019b07"/>法界作故趣擧一即是圆融法界全分是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841c0918" cb:place="inline">△次 <lb ed="X" n="0841c10"/><lb ed="R109" n="0019b08"/>依宗释義二初通明理事三初明事中诸念。</p> <lb ed="X" n="0841c11"/><lb ed="R109" n="0019b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841c1101">论曰行者称<persName>佛</persName>名时作<persName>佛</persName>观时作主伴依正观时修 <lb ed="X" n="0841c12"/><lb ed="R109" n="0019b10"/>三种净业时一心不乱时散心称名时以至见思浩 <lb ed="X" n="0841c13"/><lb ed="R109" n="0019b11"/>浩恒沙烦恼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0841c14"/><lb ed="R109" n="0019b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841c1401">行者下泛明诸念称<persName>佛</persName>名时者如观经下品下生 <lb ed="X" n="0841c15"/><lb ed="R109" n="0019b13"/>中明或有众生作不善业五逆十恶具诸不善如 <lb ed="X" n="0841c16"/><lb ed="R109" n="0019b14"/>此愚人以恶业故应堕恶道乃至善友告言汝若 <lb ed="X" n="0841c17"/><lb ed="R109" n="0019b15"/>不能念彼<persName>佛</persName>者应称无量寿<persName>佛</persName>如是至心令声不 <lb ed="X" n="0841c18"/><lb ed="R109" n="0019b16"/>绝具足十念称南无阿弥陀<persName>佛</persName>故于念念中除八 <lb ed="X" n="0841c19"/><lb ed="R109" n="0019b17"/>十亿劫生死之罪是也作<persName>佛</persName>观时者如观经云<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0841c20"/><lb ed="R109" n="0019b18"/>告阿难及韦提希若欲至心生西方者先当观于 <lb ed="X" n="0841c21"/><lb ed="R109" n="0020a01"/>一丈六像在池水上等是也作主伴依正馀观时 <lb ed="X" n="0841c22"/><lb ed="R109" n="0020a02"/>者前且总明所谓观虽十六言<persName>佛</persName>便周是也作主 <lb ed="X" n="0841c23"/><lb ed="R109" n="0020a03"/>伴下别明主即弥陀伴即观音势至依即初观落 <lb ed="X" n="0841c24"/><lb ed="R109" n="0020a04"/>日<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c2401" n="0841c2401"/><anchor xml:id="beg0841c2401" n="0841c2401"/>已<anchor xml:id="end0841c2401"/>去乃至变水成冰琉璃成地树列七种池流 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0842a" n="0842a"/> <lb ed="X" n="0842a01"/><lb ed="R109" n="0020a05"/>八德光明化鸟水声说法空中天乐华座莊严等 <lb ed="X" n="0842a02"/><lb ed="R109" n="0020a06"/>是也正即阿<g ref="#CB16014">鞞</g>跋致及三辈往生诸上善人等是 <lb ed="X" n="0842a03"/><lb ed="R109" n="0020a07"/>也三种净业时者观经云欲生彼国者当修三福 <lb ed="X" n="0842a04"/><lb ed="R109" n="0020a08"/>一者孝养父母奉侍师长慈心不杀修十善业二 <lb ed="X" n="0842a05"/><lb ed="R109" n="0020a09"/>者受持三皈具足众戒不犯威仪三者发菩提心 <lb ed="X" n="0842a06"/><lb ed="R109" n="0020a10"/>深信因果读诵大乘劝进行者如此三事名为净 <lb ed="X" n="0842a07"/><lb ed="R109" n="0020a11"/>业仍复告云此三种业乃是过去未来现在三世 <lb ed="X" n="0842a08"/><lb ed="R109" n="0020a12"/>诸<persName>佛</persName>净业正因<note place="inline">云云</note>一心不乱时者小弥陀经云 <lb ed="X" n="0842a09"/><lb ed="R109" n="0020a13"/>若有善男子善女人闻说阿弥陀<persName>佛</persName>执持名号若 <lb ed="X" n="0842a10"/><lb ed="R109" n="0020a14"/>一日若二日乃至若七日一心不乱专称名号以 <lb ed="X" n="0842a11"/><lb ed="R109" n="0020a15"/>称名故诸罪消灭等是也见思浩浩者见思法花 <lb ed="X" n="0842a12"/><lb ed="R109" n="0020a16"/>玄義云又云见修又云四住又云染汚无知又云 <lb ed="X" n="0842a13"/><lb ed="R109" n="0020a17"/>取相惑又云枝末无明又云通惑又云界内惑言 <lb ed="X" n="0842a14"/><lb ed="R109" n="0020a18"/>浩浩者见有单四见复四见具足四见无言见绝 <lb ed="X" n="0842a15"/><lb ed="R109" n="0020b01"/>言见一百八见等约五利五钝言之历三界四谛 <lb ed="X" n="0842a16"/><lb ed="R109" n="0020b02"/>增减不同则成八十八使思者亦云思惟亦云迷 <lb ed="X" n="0842a17"/><lb ed="R109" n="0020b03"/>事思亦名正三毒三界分为九地每一地有九品 <lb ed="X" n="0842a18"/><lb ed="R109" n="0020b04"/>则成八十一品故云浩浩也恒沙烦恼者亦云尘 <lb ed="X" n="0842a19"/><lb ed="R109" n="0020b05"/>沙出假菩萨见俗谛理开法眼成道种智之所断 <lb ed="X" n="0842a20"/><lb ed="R109" n="0020b06"/>也四念处云十住断界外上品尘沙十行断中品 <lb ed="X" n="0842a21"/><lb ed="R109" n="0020b07"/>尘沙十向断下品尘沙<note place="inline">云云</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842a2112" cb:place="inline">△次明事全是理。</p> <lb ed="X" n="0842a22"/><lb ed="R109" n="0020b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842a2201">凡此有心皆由真如不变随缘而作全体即是法界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842a23"/><lb ed="R109" n="0020b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842a2301">凡此有心者牒前诸念即理既全理为事故全事 <lb ed="X" n="0842a24"/><lb ed="R109" n="0020b10"/>即理故云全体即是法界也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842a2412" cb:place="inline">△三证全理论事。</p> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0842b" n="0842b"/> <lb ed="X" n="0842b01"/><lb ed="R109" n="0020b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842b0101">故法智大师云法界圆融不思议体作我一念之心 <lb ed="X" n="0842b02"/><lb ed="R109" n="0020b12"/>亦复擧体作生作<persName>佛</persName>作依作正。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842b03"/><lb ed="R109" n="0020b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842b0301">故法智下引文证成不出生<persName>佛</persName>作正既全法界而 <lb ed="X" n="0842b04"/><lb ed="R109" n="0020b14"/>作有何一物而不具诸法耶。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842b0412" cb:place="inline">△次释成此宗四初 <lb ed="X" n="0842b05"/><lb ed="R109" n="0020b15"/>擧劣况勝。</p> <lb ed="X" n="0842b06"/><lb ed="R109" n="0020b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842b0601">若然者馀心尙是况念<persName>佛</persName>心乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842b07"/><lb ed="R109" n="0020b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842b0701">若然者牒前即理之事馀心者指前见思浩浩之 <lb ed="X" n="0842b08"/><lb ed="R109" n="0020b18"/>心尙是法界何况称名作观之心能念者乃具<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0842b09"/><lb ed="R109" n="0021a01"/>之心所念者乃即心之<persName>佛</persName>非法界而何。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842b0916" cb:place="inline">△次指事 <lb ed="X" n="0842b10"/><lb ed="R109" n="0021a02"/>即理。</p> <lb ed="X" n="0842b11"/><lb ed="R109" n="0021a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842b1101">是故行者念<persName>佛</persName>之时此心便是圆融淸净宝觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842b12"/><lb ed="R109" n="0021a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842b1201">是故等者又牒前念<persName>佛</persName>之心指归行者当念即是 <lb ed="X" n="0842b13"/><lb ed="R109" n="0021a05"/>故妙宗云须知本觉乃是诸<persName>佛</persName>法界之身以诸如 <lb ed="X" n="0842b14"/><lb ed="R109" n="0021a06"/>来无别所证全证众生本性故也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842b1414" cb:place="inline">△三出其功能。</p> <lb ed="X" n="0842b15"/><lb ed="R109" n="0021a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842b1501">以此妙心念彼阿弥则彼三身何身不念求彼四土 <lb ed="X" n="0842b16"/><lb ed="R109" n="0021a08"/>何土不生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842b17"/><lb ed="R109" n="0021a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842b1701">以此妙心者指前圆融宝觉之心此心本来具足 <lb ed="X" n="0842b18"/><lb ed="R109" n="0021a10"/>身土诸法故称为妙念彼阿弥等者彼<persName>佛</persName>乃实报 <lb ed="X" n="0842b19"/><lb ed="R109" n="0021a11"/>身应同居土亦名尊特亦名勝应而云则彼三身 <lb ed="X" n="0842b20"/><lb ed="R109" n="0021a12"/>何身不念者良以报应属修法身是性法身一性 <lb ed="X" n="0842b21"/><lb ed="R109" n="0021a13"/>擧体起修故得全性成修全修在性三身融妙指 <lb ed="X" n="0842b22"/><lb ed="R109" n="0021a14"/>一即三今以具<persName>佛</persName>之心而念即心之<persName>佛</persName>尙何三身 <lb ed="X" n="0842b23"/><lb ed="R109" n="0021a15"/>之不念乎求彼四土何土不生者净土由心心垢 <lb ed="X" n="0842b24"/><lb ed="R109" n="0021a16"/>土垢心净土净以我具土之心求生即心之土尙 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0842c" n="0842c"/> <lb ed="X" n="0842c01"/><lb ed="R109" n="0021a17"/>何四土之不生乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842c0108" cb:place="inline">△四约位释妨。</p> <lb ed="X" n="0842c02"/><lb ed="R109" n="0021a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842c0201">但随功行浅深品位高下耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842c03"/><lb ed="R109" n="0021b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842c0301">但随下释妨恐疑者谓今明西方净土者<persName>佛</persName>唯勝 <lb ed="X" n="0842c04"/><lb ed="R109" n="0021b02"/>应土属同居何得辄云三身四土耶故释云今以 <lb ed="X" n="0842c05"/><lb ed="R109" n="0021b03"/>法界为念则何理不臧品位有高下者特随功行 <lb ed="X" n="0842c06"/><lb ed="R109" n="0021b04"/>何如耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842c07"/><lb ed="R109" n="0021b05"/><p xml:id="pX61p0842c0701">△次一门明事事无碍二初标。</p> <lb ed="X" n="0842c08"/><lb ed="R109" n="0021b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842c0801">六境观相吞门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842c09"/><lb ed="R109" n="0021b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842c0901">观为能照境属所观若所若能俱全法界彼此互 <lb ed="X" n="0842c10"/><lb ed="R109" n="0021b08"/>夺故曰相吞教家所谓谛观名别体复同是故能 <lb ed="X" n="0842c11"/><lb ed="R109" n="0021b09"/>所二非二正此意也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842c1109" cb:place="inline">△次释二初述偈立宗。</p> <lb ed="X" n="0842c12"/><lb ed="R109" n="0021b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842c1201">十六等诸境事理两种观彼此互相吞如因陀罗网。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0842c13"/><lb ed="R109" n="0021b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842c1301">十六境者观经疏云初六观观其依果次七观观 <lb ed="X" n="0842c14"/><lb ed="R109" n="0021b12"/>其正报後三明三辈九品往生是为十六境也事 <lb ed="X" n="0842c15"/><lb ed="R109" n="0021b13"/>理二观者如占察经云观有二种一者唯识谓一 <lb ed="X" n="0842c16"/><lb ed="R109" n="0021b14"/>切唯心二者实观谓观真如唯识历事真如观理 <lb ed="X" n="0842c17"/><lb ed="R109" n="0021b15"/>非此中的意今云事理两观者的指十六境为事 <lb ed="X" n="0842c18"/><lb ed="R109" n="0021b16"/>观以即空假中为理观所谓以吾具<persName>佛</persName>之心而观 <lb ed="X" n="0842c19"/><lb ed="R109" n="0021b17"/>即心之<persName>佛</persName>乃至是心作<persName>佛</persName>是心是<persName>佛</persName>等是也又事 <lb ed="X" n="0842c20"/><lb ed="R109" n="0021b18"/>观指三种净业钞云今三种福是圆助道与正观 <lb ed="X" n="0842c21"/><lb ed="R109" n="0022a01"/>合皆<persName>如来</persName>行是也相吞之義恐人难解故擧帝网 <lb ed="X" n="0842c22"/><lb ed="R109" n="0022a02"/>之譬以明。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842c2205" cb:place="inline">△次依宗释義二初先明偈義二初牒 <lb ed="X" n="0842c23"/><lb ed="R109" n="0022a03"/>三句以立理本二初出相吞之由。</p> <lb ed="X" n="0842c24"/><lb ed="R109" n="0022a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842c2401">论曰境观相吞者正由事事无碍也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0843a" n="0843a"/> <lb ed="X" n="0843a01"/><lb ed="R109" n="0022a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843a0101">事事无碍者贤首淸凉立四种法界以<name role="" type="person">释花严</name>一 <lb ed="X" n="0843a02"/><lb ed="R109" n="0022a06"/>曰理二曰事三曰理事无碍四曰事事无碍今论 <lb ed="X" n="0843a03"/><lb ed="R109" n="0022a07"/>中所引以明境观之所以相吞者盖得乎事事无 <lb ed="X" n="0843a04"/><lb ed="R109" n="0022a08"/>碍也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843a0403" cb:place="inline">△次出无碍之本二初略指。</p> <lb ed="X" n="0843a05"/><lb ed="R109" n="0022a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843a0501">事事所以无碍者所谓有本者如是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843a06"/><lb ed="R109" n="0022a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843a0601">事事下又出无碍之由犹溯流而穷源本者也有 <lb ed="X" n="0843a07"/><lb ed="R109" n="0022a11"/>本者如是出儒典今取其文不取其義徐子问于 <lb ed="X" n="0843a08"/><lb ed="R109" n="0022a12"/>孟子曰仲尼亟称于水曰水哉水哉何取于水也 <lb ed="X" n="0843a09"/><lb ed="R109" n="0022a13"/>孟子曰源泉混混不捨昼夜盈科而後进放乎四 <lb ed="X" n="0843a10"/><lb ed="R109" n="0022a14"/>海有本者如是是之取尔今论引以明事事之所 <lb ed="X" n="0843a11"/><lb ed="R109" n="0022a15"/>以无碍者盖由法界圆融不思议体之本而然也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843a12"/><lb ed="R109" n="0022a16"/><p xml:id="pX61p0843a1201">△次正释。</p> <lb ed="X" n="0843a13"/><lb ed="R109" n="0022a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843a1301">盖由法相圆融不思议体作我一念之心亦复擧体 <lb ed="X" n="0843a14"/><lb ed="R109" n="0022a18"/>作生作<persName>佛</persName>作依作正既皆全体而作有何一法不即 <lb ed="X" n="0843a15"/><lb ed="R109" n="0022b01"/>法界故曰一尘法界不小刹海法界不大多亦法界 <lb ed="X" n="0843a16"/><lb ed="R109" n="0022b02"/>少亦法界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843a17"/><lb ed="R109" n="0022b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843a1701">盖由等者亦妙宗中文良以观经题名观<persName>佛</persName>疏名 <lb ed="X" n="0843a18"/><lb ed="R109" n="0022b04"/>心观为宗故四明融会之曰今此观法非但观<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0843a19"/><lb ed="R109" n="0022b05"/>乃據心观就下显高不名为难是知今经心观为 <lb ed="X" n="0843a20"/><lb ed="R109" n="0022b06"/>宗意生见<persName>佛</persName>故得二说義匪殊途又应了知法界 <lb ed="X" n="0843a21"/><lb ed="R109" n="0022b07"/>圆融<note place="inline">云云</note>彼明心<persName>佛</persName>双融今论明观境一致也故 <lb ed="X" n="0843a22"/><lb ed="R109" n="0022b08"/>曰一尘等者下亦妙宗文大师释题作诸字互具 <lb ed="X" n="0843a23"/><lb ed="R109" n="0022b09"/>释钞中问本以一字具教行理三今何得以无量 <lb ed="X" n="0843a24"/><lb ed="R109" n="0022b10"/>寿三字方具于三耶答以题诸字对三德释斯是 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0843b" n="0843b"/> <lb ed="X" n="0843b01"/><lb ed="R109" n="0022b11"/>妙谈贵在得意欲令行者知三德性遍一切处乃 <lb ed="X" n="0843b02"/><lb ed="R109" n="0022b12"/>至云多亦三德少亦三德<note place="inline">云云</note>彼云三德此云法 <lb ed="X" n="0843b03"/><lb ed="R109" n="0022b13"/>界者变其文耳又彼中释题故云三德此中论具 <lb ed="X" n="0843b04"/><lb ed="R109" n="0022b14"/>故云法界亦各有其致也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843b0411" cb:place="inline">△次释初诸句正明相 <lb ed="X" n="0843b05"/><lb ed="R109" n="0022b15"/>吞三初释一二句境观有本。</p> <lb ed="X" n="0843b06"/><lb ed="R109" n="0022b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843b0601">是以西方十六诸境吾心事理二观一一无非法界 <lb ed="X" n="0843b07"/><lb ed="R109" n="0022b17"/>全体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843b08"/><lb ed="R109" n="0022b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843b0801">是以者承前有本而来唯其一尘法界不少刹海 <lb ed="X" n="0843b09"/><lb ed="R109" n="0023a01"/>法界不大故若观若境若理若事若依若正无非 <lb ed="X" n="0843b10"/><lb ed="R109" n="0023a02"/>法界也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843b1004" cb:place="inline">△次释第四句譬喩圆融。</p> <lb ed="X" n="0843b11"/><lb ed="R109" n="0023a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843b1101">如<name role="" type="person">帝释宫</name>中因陀罗网虽彼此各是一珠而影入众 <lb ed="X" n="0843b12"/><lb ed="R109" n="0023a04"/>珠虽影入众珠而东西照用有别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843b13"/><lb ed="R109" n="0023a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843b1301">如帝释下擧譬以明光体无殊以譬法界一理照 <lb ed="X" n="0843b14"/><lb ed="R109" n="0023a06"/>用有别以喩境观相吞虽彼此下明其互摄互合 <lb ed="X" n="0843b15"/><lb ed="R109" n="0023a07"/>虽影入下明其无壞无杂。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843b1511" cb:place="inline">△三释第三句事理互 <lb ed="X" n="0843b16"/><lb ed="R109" n="0023a08"/>吞。</p> <lb ed="X" n="0843b17"/><lb ed="R109" n="0023a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843b1701">境观亦然以境为事则观为理理能包事是为以观 <lb ed="X" n="0843b18"/><lb ed="R109" n="0023a10"/>吞境以观为事则境为理现能包事是为以境吞观 <lb ed="X" n="0843b19"/><lb ed="R109" n="0023a11"/>或一为事馀为理或一为理馀为事彼此互各相<anchor xml:id="nkr_note_add_0843b1901" n="0843b1901"/><anchor xml:id="beg0843b1901" n="0843b1901"/>吞<anchor xml:id="end0843b1901"/> <lb ed="X" n="0843b20"/><lb ed="R109" n="0023a12"/>故如因陀罗网。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843b21"/><lb ed="R109" n="0023a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843b2101">境为事观为理者理外无事事在理中是为观吞 <lb ed="X" n="0843b22"/><lb ed="R109" n="0023a14"/>境也观为事境为理者亦然或一为事馀为理等 <lb ed="X" n="0843b23"/><lb ed="R109" n="0023a15"/>者且如十六诸境事理二观随擧一境为事馀皆 <lb ed="X" n="0843b24"/><lb ed="R109" n="0023a16"/>为理理能包事彼此互包诚有如帝网珠光之互 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0843c" n="0843c"/> <lb ed="X" n="0843c01"/><lb ed="R109" n="0023a17"/>吞互入也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843c0105" cb:place="inline">△次释成此宗二初正明。</p> <lb ed="X" n="0843c02"/><lb ed="R109" n="0023a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843c0201">若然者当我作观时则西方依正<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0201" n="0843c0201"/><anchor xml:id="beg0843c0201" n="0843c0201"/>已<anchor xml:id="end0843c0201"/>在我观之内我 <lb ed="X" n="0843c03"/><lb ed="R109" n="0023b01"/>今身心<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0301" n="0843c0301"/><anchor xml:id="beg0843c0301" n="0843c0301"/>已<anchor xml:id="end0843c0301"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0302" n="0843c0302"/><anchor xml:id="beg0843c0302" n="0843c0302"/>在依正之中<anchor xml:id="end0843c0302"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843c04"/><lb ed="R109" n="0023b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843c0401">若然者牒前相吞之意当我等者有乎二義一者 <lb ed="X" n="0843c05"/><lb ed="R109" n="0023b03"/>约性具说二者约修成说约性具说者知我一心 <lb ed="X" n="0843c06"/><lb ed="R109" n="0023b04"/>具诸<persName>佛</persName>土方我作观之时而西方依正早<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0601" n="0843c0601"/><anchor xml:id="beg0843c0601" n="0843c0601"/>已<anchor xml:id="end0843c0601"/>在我 <lb ed="X" n="0843c07"/><lb ed="R109" n="0023b05"/>观之内矣二约修成说者当我观功既著之时而 <lb ed="X" n="0843c08"/><lb ed="R109" n="0023b06"/>西方依正<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0801" n="0843c0801"/><anchor xml:id="beg0843c0801" n="0843c0801"/>已<anchor xml:id="end0843c0801"/>在我观中显现矣然观不離境境外 <lb ed="X" n="0843c09"/><lb ed="R109" n="0023b07"/>无观故云我今身心<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0901" n="0843c0901"/><anchor xml:id="beg0843c0901" n="0843c0901"/>已<anchor xml:id="end0843c0901"/>在依正之中上句以观吞 <lb ed="X" n="0843c10"/><lb ed="R109" n="0023b08"/>境下句明境吞观。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843c1008" cb:place="inline">△次引证。</p> <lb ed="X" n="0843c11"/><lb ed="R109" n="0023b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843c1101">了此而求生安养可谓雁过长空影沉寒水雁绝遗 <lb ed="X" n="0843c12"/><lb ed="R109" n="0023b10"/>踪之意水无留影之心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0843c13"/><lb ed="R109" n="0023b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843c1301">了此等者犹言了此境观相吞之意而求生乐土 <lb ed="X" n="0843c14"/><lb ed="R109" n="0023b12"/>者可谓雁过长空<note place="inline">云云</note>此本天衣怀禅师语师一 <lb ed="X" n="0843c15"/><lb ed="R109" n="0023b13"/>日问学者云若言捨秽取净厌此欣彼则是取捨 <lb ed="X" n="0843c16"/><lb ed="R109" n="0023b14"/>之情众生妄想若言无净土则违<persName>佛</persName>语修净土者 <lb ed="X" n="0843c17"/><lb ed="R109" n="0023b15"/>当云何修众无语复自答云生则决定生去则实 <lb ed="X" n="0843c18"/><lb ed="R109" n="0023b16"/>不去又云譬如雁过长空<note place="inline">云云</note>此语若用意求之 <lb ed="X" n="0843c19"/><lb ed="R109" n="0023b17"/>猝难理会反而思之初非隐奥也犹云寒潭既净 <lb ed="X" n="0843c20"/><lb ed="R109" n="0023b18"/>雁影自临以譬观功既著妙境自彰自然而然原 <lb ed="X" n="0843c21"/><lb ed="R109" n="0024a01"/>非勉强非水有留影之心雁有遗踪之意也若雁 <lb ed="X" n="0843c22"/><lb ed="R109" n="0024a02"/>有遗踪之意则境不即心<persName>佛</persName>从外有若水有留影 <lb ed="X" n="0843c23"/><lb ed="R109" n="0024a03"/>之心则行成有作滥乎别修故云无也言生则决 <lb ed="X" n="0843c24"/><lb ed="R109" n="0024a04"/>定生是则不违<persName>佛</persName>语言去则实不去众生取捨之 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0844a" n="0844a"/> <lb ed="X" n="0844a01"/><lb ed="R109" n="0024a05"/>情亦忘今但取其後文证成相吞之意不取前義 <lb ed="X" n="0844a02"/><lb ed="R109" n="0024a06"/>若取生则决定生之言義虽有在于此恐难配合。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844a03"/><lb ed="R109" n="0024a07"/><p xml:id="pX61p0844a0301">△三一门明三观圆融二初标。</p> <lb ed="X" n="0844a04"/><lb ed="R109" n="0024a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844a0401">七三观法尔门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844a05"/><lb ed="R109" n="0024a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844a0501">法尔者犹云自尔也言此三观性之自尔故心要 <lb ed="X" n="0844a06"/><lb ed="R109" n="0024a10"/>云然兹三惑三观三智三德非各别也非异时也 <lb ed="X" n="0844a07"/><lb ed="R109" n="0024a11"/>天然之理具诸法故故云法尔。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844a0713" cb:place="inline">△次释二初述偈 <lb ed="X" n="0844a08"/><lb ed="R109" n="0024a12"/>立宗。</p> <lb ed="X" n="0844a09"/><lb ed="R109" n="0024a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844a0901">能观为三观所观为三谛全性以起修故称为法尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844a10"/><lb ed="R109" n="0024a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844a1001">初句明修次句明性三四句明性修冥妙问前云 <lb ed="X" n="0844a11"/><lb ed="R109" n="0024a15"/>法界为念境观相吞其于观门可谓足矣今复明 <lb ed="X" n="0844a12"/><lb ed="R109" n="0024a16"/>三观不太重烦耶答前明法界为念则谛智仍所 <lb ed="X" n="0844a13"/><lb ed="R109" n="0024a17"/>不分次明境观相吞则能所尙恐未泯今明三观 <lb ed="X" n="0844a14"/><lb ed="R109" n="0024a18"/>法尔则显修性冥妙理智一如意泯前二之迹有 <lb ed="X" n="0844a15"/><lb ed="R109" n="0024b01"/>以见论主立门之意矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844a1510" cb:place="inline">△次依宗释義二初通明 <lb ed="X" n="0844a16"/><lb ed="R109" n="0024b02"/>谛观二初牒前谛观。</p> <lb ed="X" n="0844a17"/><lb ed="R109" n="0024b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844a1701">论曰三谛者真俗中也三观者空假中也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844a18"/><lb ed="R109" n="0024b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844a1801">论曰下先出谛观之名上句明所观妙境下句明 <lb ed="X" n="0844a19"/><lb ed="R109" n="0024b05"/>能观妙观谛观名别体德元同。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844a1913" cb:place="inline">△次别明谛观二 <lb ed="X" n="0844a20"/><lb ed="R109" n="0024b06"/>初明三谛三初明三谛功能。</p> <lb ed="X" n="0844a21"/><lb ed="R109" n="0024b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844a2101">忘情绝解莫尙乎真随缘应用莫尙乎俗融通空有 <lb ed="X" n="0844a22"/><lb ed="R109" n="0024b08"/>莫尙乎中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844a23"/><lb ed="R109" n="0024b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844a2301">忘情等者情即六凡情执解即二乘智解当其未 <lb ed="X" n="0844a24"/><lb ed="R109" n="0024b10"/>证真谛之时而凡情圣解不能泯也缘即众生機 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0844b" n="0844b"/> <lb ed="X" n="0844b01"/><lb ed="R109" n="0024b11"/>缘用即菩萨应用当其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0844001" n="0844001"/>求证俗谛之时而機缘应 <lb ed="X" n="0844b02"/><lb ed="R109" n="0024b12"/>用不能立也空即真空冥寂有即万象森罗当其 <lb ed="X" n="0844b03"/><lb ed="R109" n="0024b13"/>未证中谛之时而空有二边不能融也而言莫尙 <lb ed="X" n="0844b04"/><lb ed="R109" n="0024b14"/>者诚欲遣情立法统乎中道者捨此三谛之理其 <lb ed="X" n="0844b05"/><lb ed="R109" n="0024b15"/>他莫能为矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844b0506" cb:place="inline">△次明三谛相貌。</p> <lb ed="X" n="0844b06"/><lb ed="R109" n="0024b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844b0601">虚灵不昧此吾心自空者也物来斯应此吾心自有 <lb ed="X" n="0844b07"/><lb ed="R109" n="0024b17"/>者也空有相即此吾心自中者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844b08"/><lb ed="R109" n="0024b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844b0801">虚灵不昧者此约性体言之也故云自空物来斯 <lb ed="X" n="0844b09"/><lb ed="R109" n="0025a01"/>应者此约性具言之也故云自有空有相即者此 <lb ed="X" n="0844b10"/><lb ed="R109" n="0025a02"/>约性量言之也故云自中于真俗中三谛而一一 <lb ed="X" n="0844b11"/><lb ed="R109" n="0025a03"/>言自者乃天然性德之理显非修成而後得也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844b1119" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0844b12"/><lb ed="R109" n="0025a04"/>三结谛非是观。</p> <lb ed="X" n="0844b13"/><lb ed="R109" n="0025a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844b1301">此性也非修也三谛也非三观也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844b14"/><lb ed="R109" n="0025a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844b1401">此性下以性拣修一家所立谛观不唯体同亦乃 <lb ed="X" n="0844b15"/><lb ed="R109" n="0025a07"/>名義相近仍恐迷者昧于修性之旨故明谛<anchor xml:id="nkr_note_add_0844b1501" n="0844b1501"/><anchor xml:id="beg0844b1501" n="0844b1501"/>已<anchor xml:id="end0844b1501"/>竟 <lb ed="X" n="0844b16"/><lb ed="R109" n="0025a08"/>乃结云此所观之谛境也非能观之观也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844b1617" cb:place="inline">△次明 <lb ed="X" n="0844b17"/><lb ed="R109" n="0025a09"/>三观二初标本。</p> <lb ed="X" n="0844b18"/><lb ed="R109" n="0025a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844b1801">修之者称性照了也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844b19"/><lb ed="R109" n="0025a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844b1901">上句指能修之人下句示所修之法称者如也性 <lb ed="X" n="0844b20"/><lb ed="R109" n="0025a12"/>者真如性也以如如智照如如境故云称性照了。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844b21"/><lb ed="R109" n="0025a13"/><p xml:id="pX61p0844b2101">△次释成二初横论二初释二初次第。</p> <lb ed="X" n="0844b22"/><lb ed="R109" n="0025a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844b2201">故体达此心空洞无物谓之空照了此性具足万法 <lb ed="X" n="0844b23"/><lb ed="R109" n="0025a15"/>谓之假融通二边不一不异谓之中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844b24"/><lb ed="R109" n="0025a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844b2401">空能荡相者也心苟滞于有则用三止之功称性 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0844c" n="0844c"/> <lb ed="X" n="0844c01"/><lb ed="R109" n="0025a17"/>而体达之勿使芥蒂萌于胸中使其复还实际故 <lb ed="X" n="0844c02"/><lb ed="R109" n="0025a18"/>谓之空也假能立法者也心苟著于空则用三观 <lb ed="X" n="0844c03"/><lb ed="R109" n="0025b01"/>之功称性而照了之勿使纤毫滞于偏寂使其复 <lb ed="X" n="0844c04"/><lb ed="R109" n="0025b02"/>还本具故谓之假也中能统法者也心苟执于二 <lb ed="X" n="0844c05"/><lb ed="R109" n="0025b03"/>边则用寂照不二之功称性而融通之勿使斯须 <lb ed="X" n="0844c06"/><lb ed="R109" n="0025b04"/>沉于空有使其复还性德故谓之中也此之三观 <lb ed="X" n="0844c07"/><lb ed="R109" n="0025b05"/>言虽次第修在一时所以到于初住位中三智一 <lb ed="X" n="0844c08"/><lb ed="R109" n="0025b06"/>心中得矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844c0805" cb:place="inline">△次圆融三初重指三谛圆融。</p> <lb ed="X" n="0844c09"/><lb ed="R109" n="0025b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844c0901">然则即虚灵而应物也即应物而虚灵也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844c10"/><lb ed="R109" n="0025b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844c1001">此中但言二句者以中无别体但明空有相即中 <lb ed="X" n="0844c11"/><lb ed="R109" n="0025b09"/>道自显然则者牒前次第之意以显圆融即虚而 <lb ed="X" n="0844c12"/><lb ed="R109" n="0025b10"/>应者显非顽空也空即妙有也即应而虚者显非 <lb ed="X" n="0844c13"/><lb ed="R109" n="0025b11"/>偏假也有即真空也既空有相即显非但中也即 <lb ed="X" n="0844c14"/><lb ed="R109" n="0025b12"/>二边而中也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844c1406" cb:place="inline">△次正释三观相即。</p> <lb ed="X" n="0844c15"/><lb ed="R109" n="0025b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844c1501">空即假中也假即空中也中即空假也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844c16"/><lb ed="R109" n="0025b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844c1601">全谛发观观还照谛空即假中者以其即虚而应 <lb ed="X" n="0844c17"/><lb ed="R109" n="0025b15"/>也假即空中者以其即应而虚也中即空假者以 <lb ed="X" n="0844c18"/><lb ed="R109" n="0025b16"/>其非虚非应而虚而应也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844c1811" cb:place="inline">△三赞美三观微妙。</p> <lb ed="X" n="0844c19"/><lb ed="R109" n="0025b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844c1901">是称性而修也绝待而照也不思议之三观也首楞 <lb ed="X" n="0844c20"/><lb ed="R109" n="0025b18"/>大定之司南也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0844c21"/><lb ed="R109" n="0026a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844c2101">称性而修绝待而照者赞美一心三观之功用也 <lb ed="X" n="0844c22"/><lb ed="R109" n="0026a02"/>如妙宗云谛既即一而三观岂前後而照故于妙 <lb ed="X" n="0844c23"/><lb ed="R109" n="0026a03"/>境以立观门即于一心而修三观此观观法能所 <lb ed="X" n="0844c24"/><lb ed="R109" n="0026a04"/>双绝故云绝待而照也不思议之三观者亦妙宗 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0845a" n="0845a"/> <lb ed="X" n="0845a01"/><lb ed="R109" n="0026a05"/>语四明云若论作是之義者即不思议三观也何 <lb ed="X" n="0845a02"/><lb ed="R109" n="0026a06"/>者以明心作<persName>佛</persName>故显非性德自然有<persName>佛</persName>以明心是 <lb ed="X" n="0845a03"/><lb ed="R109" n="0026a07"/><persName>佛</persName>故显非修德因缘成<persName>佛</persName>乃至云于一念妙观作 <lb ed="X" n="0845a04"/><lb ed="R109" n="0026a08"/>是能泯性过即是而作故全性成修则泯一切自 <lb ed="X" n="0845a05"/><lb ed="R109" n="0026a09"/>然之性即作而是故全修即性则泯一切因缘之 <lb ed="X" n="0845a06"/><lb ed="R109" n="0026a10"/>性若其然者何思不绝何议不忘故云不思议之 <lb ed="X" n="0845a07"/><lb ed="R109" n="0026a11"/>三观也首楞大定之司南者阿难启请十方<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0845a08"/><lb ed="R109" n="0026a12"/>得成菩提者请此三观也天如释之曰奢摩他此 <lb ed="X" n="0845a09"/><lb ed="R109" n="0026a13"/>云寂静三摩此云观照禅那此云寂照不二義立 <lb ed="X" n="0845a10"/><lb ed="R109" n="0026a14"/>三名体唯一法三一<g ref="#CB28575">互</g>融故谓之妙如是妙修方 <lb ed="X" n="0845a11"/><lb ed="R109" n="0026a15"/>曰楞严大定此乃一经之要旨趣理之玄门故云 <lb ed="X" n="0845a12"/><lb ed="R109" n="0026a16"/>首楞大定之司南也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845a1209" cb:place="inline">△次结。</p> <lb ed="X" n="0845a13"/><lb ed="R109" n="0026a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845a1301">此横论也如此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845a14"/><lb ed="R109" n="0026a18"/><cb:div type="commentary"/><p xml:id="pX61p0845a1401">△次竖论二初次第。</p> <lb ed="X" n="0845a15"/><lb ed="R109" n="0026b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845a1501">若竖论者或以吾心虚灵者为空以所观万物者为 <lb ed="X" n="0845a16"/><lb ed="R109" n="0026b02"/>假以心境不二者为中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845a17"/><lb ed="R109" n="0026b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845a1701">以先空次假後中次第而明故云次第此中本言 <lb ed="X" n="0845a18"/><lb ed="R109" n="0026b04"/>圆融必先言次第者盖非次第无足以彰圆融之 <lb ed="X" n="0845a19"/><lb ed="R109" n="0026b05"/>妙耳犹止观十乘皆以思议显乎不思议境也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845a1919" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0845a20"/><lb ed="R109" n="0026b06"/>次圆融。</p> <lb ed="X" n="0845a21"/><lb ed="R109" n="0026b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845a2101">物吾心之物也何假而不空心万物之心也何空而 <lb ed="X" n="0845a22"/><lb ed="R109" n="0026b08"/>不假即心即物即物即心何中而不空假。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845a23"/><lb ed="R109" n="0026b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845a2301">初句以空夺有妙在即有而空也次句以有夺空 <lb ed="X" n="0845a24"/><lb ed="R109" n="0026b10"/>妙在即空而有也三句空有<anchor xml:id="nkr_note_add_0845a2401" n="0845a2401"/><anchor xml:id="beg0845a2401" n="0845a2401"/>互<anchor xml:id="end0845a2401"/>夺妙在对待双忘 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0845b" n="0845b"/> <lb ed="X" n="0845b01"/><lb ed="R109" n="0026b11"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845b0102" cb:place="inline">△次释成此宗二初明横竖自在。</p> <lb ed="X" n="0845b02"/><lb ed="R109" n="0026b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845b0201">是以观极乐依正者以吾心一<anchor xml:id="nkr_note_add_0845b0201" n="0845b0201"/><anchor xml:id="beg0845b0201" n="0845b0201"/>心<anchor xml:id="end0845b0201"/>之三观照彼一境 <lb ed="X" n="0845b03"/><lb ed="R109" n="0026b13"/>之三谛无不可者以吾心三观之一心照彼三谛之 <lb ed="X" n="0845b04"/><lb ed="R109" n="0026b14"/>一境亦无不可者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845b05"/><lb ed="R109" n="0026b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845b0501">是以下标所观之境以吾下显能观之<anchor xml:id="nkr_note_add_0845b0501" n="0845b0501"/><anchor xml:id="beg0845b0501" n="0845b0501"/>心<anchor xml:id="end0845b0501"/>一<anchor xml:id="nkr_note_add_0845b0502" n="0845b0502"/><anchor xml:id="beg0845b0502" n="0845b0502"/>心<anchor xml:id="end0845b0502"/>之 <lb ed="X" n="0845b06"/><lb ed="R109" n="0026b16"/>三观者约竖论也三观之一心者约横论也只是 <lb ed="X" n="0845b07"/><lb ed="R109" n="0026b17"/>一心宛有三用虽有三用原是一心谛观圆融纵 <lb ed="X" n="0845b08"/><lb ed="R109" n="0026b18"/>横自在故云无不可者。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845b0810" cb:place="inline">△次证三观圆融。</p> <lb ed="X" n="0845b09"/><lb ed="R109" n="0027a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845b0901">虎溪大师云境为妙假观为空境观双忘即是中忘 <lb ed="X" n="0845b10"/><lb ed="R109" n="0027a02"/>照何尝有先後一心融绝了无踪尙何三观之不法 <lb ed="X" n="0845b11"/><lb ed="R109" n="0027a03"/>尔乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845b12"/><lb ed="R109" n="0027a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845b1201">虎溪下引文证初二句约竖论可知次二句以横 <lb ed="X" n="0845b13"/><lb ed="R109" n="0027a05"/>融竖忘者双遮二边之谓也照者双照二边之谓 <lb ed="X" n="0845b14"/><lb ed="R109" n="0027a06"/>也即忘而照即照而忘何尝有其先後次第哉以 <lb ed="X" n="0845b15"/><lb ed="R109" n="0027a07"/>一心融之待对绝矣了无踪三字虽是助语亦绝 <lb ed="X" n="0845b16"/><lb ed="R109" n="0027a08"/>待之异称也尙何下结归宗偈。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845b17"/><lb ed="R109" n="0027a09"/><p xml:id="pX61p0845b1701">△次三门约果论妙二初一门明生<persName>佛</persName>道交二初 <lb ed="X" n="0845b18"/><lb ed="R109" n="0027a10"/>标。</p> <lb ed="X" n="0845b19"/><lb ed="R109" n="0027a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845b1901">八感应任运门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845b20"/><lb ed="R109" n="0027a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845b2001">感属众生应唯属<persName>佛</persName>任运者犹云自然也以生<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0845b21"/><lb ed="R109" n="0027a13"/>体同故云感应任运。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845b2109" cb:place="inline">△次释二初述偈立宗。</p> <lb ed="X" n="0845b22"/><lb ed="R109" n="0027a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845b2201">我心感诸<persName>佛</persName>弥陀即悬应天性自相关如磁石吸针。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845b23"/><lb ed="R109" n="0027a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845b2301">初句明妙感次句明妙应三句明感应所以四句 <lb ed="X" n="0845b24"/><lb ed="R109" n="0027a16"/>约喩以明生<persName>佛</persName>相悬有十万亿刹之遥而云即应 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0845c" n="0845c"/> <lb ed="X" n="0845c01"/><lb ed="R109" n="0027a17"/>者如妙宗云所谓众生净心依于业识熏<persName>佛</persName>法身 <lb ed="X" n="0845c02"/><lb ed="R109" n="0027a18"/>故能见勝应妙色相也如磁石吸针者磁石与针 <lb ed="X" n="0845c03"/><lb ed="R109" n="0027b01"/>气分相同故能任运而吸盖以石喩<persName>佛</persName>针喩众生 <lb ed="X" n="0845c04"/><lb ed="R109" n="0027b02"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845c0402" cb:place="inline">△次依宗释義二初通明生<persName>佛</persName>二初明天性二 <lb ed="X" n="0845c05"/><lb ed="R109" n="0027b03"/>初明生<persName>佛</persName>同源二初正明。</p> <lb ed="X" n="0845c06"/><lb ed="R109" n="0027b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845c0601">论曰诸<persName>佛</persName>众生同一觉源迷悟虽殊理常平等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845c07"/><lb ed="R109" n="0027b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845c0701">同一觉源者同一本觉之源也迷悟虽殊等者所 <lb ed="X" n="0845c08"/><lb ed="R109" n="0027b06"/>谓五即得之何足为高理即失之未始暂下犹言 <lb ed="X" n="0845c09"/><lb ed="R109" n="0027b07"/>生<persName>佛</persName>迷悟得失虽殊而其觉性之理未尝有乎增 <lb ed="X" n="0845c10"/><lb ed="R109" n="0027b08"/>损故云理常平等。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845c1008" cb:place="inline">△次引证。</p> <lb ed="X" n="0845c11"/><lb ed="R109" n="0027b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845c1101">故曰诸<persName>佛</persName>是众生心内诸<persName>佛</persName>众生是诸<persName>佛</persName>心内众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845c12"/><lb ed="R109" n="0027b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845c1201">具如前释。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845c1205" cb:place="inline">△次明心精通<g ref="#CB04474">泯</g>。</p> <lb ed="X" n="0845c13"/><lb ed="R109" n="0027b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845c1301">迹此而言则诸<persName>佛</persName>众生心精无时而不通<g ref="#CB04474">泯</g>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845c14"/><lb ed="R109" n="0027b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845c1401">迹者依也據也犹云據其理常平等言之则生<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0845c15"/><lb ed="R109" n="0027b13"/>心精无时而不<g ref="#CB04474">泯</g>合如楞严所谓心精通<g ref="#CB04474">泯</g>当处 <lb ed="X" n="0845c16"/><lb ed="R109" n="0027b14"/>湛然是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845c1605" cb:place="inline">△次明感应二初反明无感不应二初 <lb ed="X" n="0845c17"/><lb ed="R109" n="0027b15"/>释疑感。</p> <lb ed="X" n="0845c18"/><lb ed="R109" n="0027b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845c1801">但诸<persName>佛</persName>无时不欲度生而众生念念与之迷背。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0845c19"/><lb ed="R109" n="0027b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845c1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0845c1901" n="0845c1901"/><anchor xml:id="beg0845c1901" n="0845c1901"/>但<anchor xml:id="end0845c1901"/>诸下释疑恐疑者谓若其然者则我等恒与<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0845c20"/><lb ed="R109" n="0027b18"/>俱而不蒙度脱者何耶故今释之诸<persName>佛</persName>度生之心 <lb ed="X" n="0845c21"/><lb ed="R109" n="0028a01"/>如明镜然有形斯像未尝而不欲度奈众生念念 <lb ed="X" n="0845c22"/><lb ed="R109" n="0028a02"/>与之迷背故无由契合譬犹背镜而立安能求其 <lb ed="X" n="0845c23"/><lb ed="R109" n="0028a03"/>像乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845c2303" cb:place="inline">△次引譬证。</p> <lb ed="X" n="0845c24"/><lb ed="R109" n="0028a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845c2401">故势至菩萨云一人专忆一人专忘若逢不逢或见 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0846a" n="0846a"/> <lb ed="X" n="0846a01"/><lb ed="R109" n="0028a05"/>非见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846a02"/><lb ed="R109" n="0028a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846a0201">一人专忆者譬<persName>佛</persName>慈念众生之心无时不在一人 <lb ed="X" n="0846a03"/><lb ed="R109" n="0028a07"/>专忘者譬众生偝觉合尘茫然而不思返所以无 <lb ed="X" n="0846a04"/><lb ed="R109" n="0028a08"/>由感<persName>佛</persName>故不肖有偈云<persName>佛</persName>视众生如一子众生视 <lb ed="X" n="0846a05"/><lb ed="R109" n="0028a09"/><persName>佛</persName>若为亲可怜觌面仍逃遁止宿甘为门外人故 <lb ed="X" n="0846a06"/><lb ed="R109" n="0028a10"/>虽逢见而不逢见也悲夫。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846a0611" cb:place="inline">△次正明有感即应二 <lb ed="X" n="0846a07"/><lb ed="R109" n="0028a11"/>初譬母子相忆二初譬。</p> <lb ed="X" n="0846a08"/><lb ed="R109" n="0028a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846a0801">子若忆母如母忆时母子历生不相违远。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846a09"/><lb ed="R109" n="0028a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846a0901">子若等者若设若也如同也子设忆母亦同母之 <lb ed="X" n="0846a10"/><lb ed="R109" n="0028a14"/>忆时二忆相冥虽历生亦不相违远下文合法自 <lb ed="X" n="0846a11"/><lb ed="R109" n="0028a15"/>见若先约譬以明者子譬始觉母譬本觉众生念 <lb ed="X" n="0846a12"/><lb ed="R109" n="0028a16"/><persName>佛</persName>始觉有功分同本觉故云如母忆时始本相冥 <lb ed="X" n="0846a13"/><lb ed="R109" n="0028a17"/>智如一<g ref="#CB04474">泯</g>故云历生不相违远。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846a1313" cb:place="inline">△次合。</p> <lb ed="X" n="0846a14"/><lb ed="R109" n="0028a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846a1401">若众生心忆<persName>佛</persName>念<persName>佛</persName>现前当来必定见<persName>佛</persName>去<persName>佛</persName>不远。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846a15"/><lb ed="R109" n="0028b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846a1501">若众生等者吴兴曰以证验修则念<persName>佛</persName>之心不可 <lb ed="X" n="0846a16"/><lb ed="R109" n="0028b02"/>单约事相而解念存三观<persName>佛</persName>具三身心破三惑无 <lb ed="X" n="0846a17"/><lb ed="R109" n="0028b03"/>生忍位方可入焉此本大势至菩萨所证圆通之 <lb ed="X" n="0846a18"/><lb ed="R109" n="0028b04"/>文今论中所引以合前母子相忆之喩文有五句 <lb ed="X" n="0846a19"/><lb ed="R109" n="0028b05"/>先二句合上文子若忆母如母忆时次三句合上 <lb ed="X" n="0846a20"/><lb ed="R109" n="0028b06"/>文母子历生不相违远<anchor xml:id="nkr_note_add_0846a2001" n="0846a2001"/><anchor xml:id="beg0846a2001" n="0846a2001"/>已<anchor xml:id="end0846a2001"/>上二科皆明有感即应 <lb ed="X" n="0846a21"/><lb ed="R109" n="0028b07"/>可谓深切著明矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846a2108" cb:place="inline">△次结功由天性。</p> <lb ed="X" n="0846a22"/><lb ed="R109" n="0028b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846a2201">正由一理平等天性相关故得任运拔苦与乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846a23"/><lb ed="R109" n="0028b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846a2301">正由下出其不远之由既曰一理平等天性相关 <lb ed="X" n="0846a24"/><lb ed="R109" n="0028b10"/>则生亦法界<persName>佛</persName>亦法界擧生摄<persName>佛</persName>擧<persName>佛</persName>该生众生 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0846b" n="0846b"/> <lb ed="X" n="0846b01"/><lb ed="R109" n="0028b11"/>感心中诸<persName>佛</persName>诸<persName>佛</persName>应心内众生以同体权拔其九 <lb ed="X" n="0846b02"/><lb ed="R109" n="0028b12"/>界之苦与其<persName>佛</persName>界之乐故云任运也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846b0215" cb:place="inline">△次释成此 <lb ed="X" n="0846b03"/><lb ed="R109" n="0028b13"/>宗四初明弥陀妙应<anchor xml:id="nkr_note_add_0846b0301" n="0846b0301"/><anchor xml:id="beg0846b0301" n="0846b0301"/>已<anchor xml:id="end0846b0301"/>成。</p> <lb ed="X" n="0846b04"/><lb ed="R109" n="0028b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846b0401">况无量寿<persName>佛</persName>因中所发四十八愿誓取极乐摄受有 <lb ed="X" n="0846b05"/><lb ed="R109" n="0028b15"/>情今道果久成僧那久满。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846b06"/><lb ed="R109" n="0028b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846b0601">况无量等者无量寿<persName>佛</persName>因中为法藏比丘于世自 <lb ed="X" n="0846b07"/><lb ed="R109" n="0028b17"/>在王<persName>佛</persName>所所发四十八愿具如本经<note place="inline">云云</note>要而言 <lb ed="X" n="0846b08"/><lb ed="R109" n="0028b18"/>之不出四弘誓愿摄受有情即众生无边誓愿度 <lb ed="X" n="0846b09"/><lb ed="R109" n="0029a01"/>也道果久成即<persName>佛</persName>道无上誓愿成也夫度生必学 <lb ed="X" n="0846b10"/><lb ed="R109" n="0029a02"/>法门成<persName>佛</persName>必断烦恼即摄得馀二四弘备矣梵语 <lb ed="X" n="0846b11"/><lb ed="R109" n="0029a03"/>僧那此云愿肇论云发僧那于始心终大悲于赴 <lb ed="X" n="0846b12"/><lb ed="R109" n="0029a04"/>难亦此意也况者非比况之况乃以通况别之况 <lb ed="X" n="0846b13"/><lb ed="R109" n="0029a05"/>犹言生<persName>佛</persName>天性相关既其如此况彼<persName>佛</persName>乘昔本愿 <lb ed="X" n="0846b14"/><lb ed="R109" n="0029a06"/>愿度众生者乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846b1407" cb:place="inline">△次劝众生妙感当立二初劝勿 <lb ed="X" n="0846b15"/><lb ed="R109" n="0029a07"/>疑。</p> <lb ed="X" n="0846b16"/><lb ed="R109" n="0029a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846b1601">故凡百众生弗忧<persName>佛</persName>不来应。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846b17"/><lb ed="R109" n="0029a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846b1701">故凡下承上文而来犹言生<persName>佛</persName>天性相关既如此 <lb ed="X" n="0846b18"/><lb ed="R109" n="0029a10"/>而弥陀本愿摄受有情又如此故凡百念<persName>佛</persName>之人 <lb ed="X" n="0846b19"/><lb ed="R109" n="0029a11"/>当责<anchor xml:id="nkr_note_add_0846b1901" n="0846b1901"/><anchor xml:id="beg0846b1901" n="0846b1901"/>己<anchor xml:id="end0846b1901"/>念之不专功之不著弗忧<persName>佛</persName>之不应所谓 <lb ed="X" n="0846b20"/><lb ed="R109" n="0029a12"/>但办肯心必不相赚也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846b2010" cb:place="inline">△次劝立宗。</p> <lb ed="X" n="0846b21"/><lb ed="R109" n="0029a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846b2101">但当深信忆念发愿愿生西方。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846b22"/><lb ed="R109" n="0029a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846b2201">众生本来具足有西方依正之理而不能自信者 <lb ed="X" n="0846b23"/><lb ed="R109" n="0029a15"/>犹人之有田而不思耕<g ref="#CB00803">耨</g>也虽信有净土弥陀而 <lb ed="X" n="0846b24"/><lb ed="R109" n="0029a16"/>不能时时忆念者犹虽耕<g ref="#CB00803">耨</g>而不思种植也虽能 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0846c" n="0846c"/> <lb ed="X" n="0846c01"/><lb ed="R109" n="0029a17"/>忆念而不能发愿决定求生者犹虽种植而不思 <lb ed="X" n="0846c02"/><lb ed="R109" n="0029a18"/>穫刈也故劝云但当深信等。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846c0212" cb:place="inline">△三譬生<persName>佛</persName>感应任 <lb ed="X" n="0846c03"/><lb ed="R109" n="0029b01"/>运。</p> <lb ed="X" n="0846c04"/><lb ed="R109" n="0029b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846c0401">如磁石与针任运吸取。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846c05"/><lb ed="R109" n="0029b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846c0501">磁石等者观音疏中约十法明普一曰慈悲普生 <lb ed="X" n="0846c06"/><lb ed="R109" n="0029b04"/>法两缘慈体既偏被缘不廣不得称普无缘与实 <lb ed="X" n="0846c07"/><lb ed="R109" n="0029b05"/>相体同其理既圆慈靡不遍如磁石吸铁任运相 <lb ed="X" n="0846c08"/><lb ed="R109" n="0029b06"/>应今引彼文之喩以明感应任运盖以磁石喩<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0846c09"/><lb ed="R109" n="0029b07"/>妙应以针喩众生妙感故云任运吸取也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846c0917" cb:place="inline">△四明 <lb ed="X" n="0846c10"/><lb ed="R109" n="0029b08"/>生<persName>佛</persName>感应难易三初藉譬感应合石。</p> <lb ed="X" n="0846c11"/><lb ed="R109" n="0029b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846c1101">然磁能吸铁而不能吸铜针能合磁而不能合玉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846c12"/><lb ed="R109" n="0029b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846c1201">然者亦承上譬喩而来虽云任运能吸又不可一 <lb ed="X" n="0846c13"/><lb ed="R109" n="0029b11"/>槪而论而云磁但能吸铁而不能吸铜等者此中 <lb ed="X" n="0846c14"/><lb ed="R109" n="0029b12"/>有铜有铁有磁有玉以合喩乎妙感以吸喩乎妙 <lb ed="X" n="0846c15"/><lb ed="R109" n="0029b13"/>应盖以磁喩乎弥陀铁喩求生之者铜喩无缘众 <lb ed="X" n="0846c16"/><lb ed="R109" n="0029b14"/>生玉喩十方诸<persName>佛</persName>犹云弥陀但能接引求生之人 <lb ed="X" n="0846c17"/><lb ed="R109" n="0029b15"/>而不能度无缘众生而求生之人但能感乎弥陀 <lb ed="X" n="0846c18"/><lb ed="R109" n="0029b16"/>而不能感乎诸<persName>佛</persName>文互见耳。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846c1812" cb:place="inline">△次合法誓愿相关。</p> <lb ed="X" n="0846c19"/><lb ed="R109" n="0029b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846c1901">譬犹<persName>佛</persName>能度有缘而不能度无缘众生易感弥陀而 <lb ed="X" n="0846c20"/><lb ed="R109" n="0029b18"/>不易感诸<persName>佛</persName>岂非生<persName>佛</persName>誓愿相关者乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0846c21"/><lb ed="R109" n="0030a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846c2101">初二句泛明生<persName>佛</persName>合前铜玉不相为谋之喩次二 <lb ed="X" n="0846c22"/><lb ed="R109" n="0030a02"/>句的明弥陀众生合前磁铁气分相同之喩良以 <lb ed="X" n="0846c23"/><lb ed="R109" n="0030a03"/>弥陀廣发六八大愿以度众生众生数数发愿而 <lb ed="X" n="0846c24"/><lb ed="R109" n="0030a04"/>求往彼故云岂非等也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846c2410" cb:place="inline">△三结显当具三要。</p> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0847a" n="0847a"/> <lb ed="X" n="0847a01"/><lb ed="R109" n="0030a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847a0101">是以求生净土者信行愿三缺一不可。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847a02"/><lb ed="R109" n="0030a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847a0201">是以者犹云所以也前劝云但当深信忆念发愿 <lb ed="X" n="0847a03"/><lb ed="R109" n="0030a07"/>忆念即行也故此中结显亦承前誓愿相关而来 <lb ed="X" n="0847a04"/><lb ed="R109" n="0030a08"/>所以求生净土者此三缺一不可。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847a05"/><lb ed="R109" n="0030a09"/><p xml:id="pX61p0847a0501">△次二门明时处不隔二初一门约处论妙二初 <lb ed="X" n="0847a06"/><lb ed="R109" n="0030a10"/>标。</p> <lb ed="X" n="0847a07"/><lb ed="R109" n="0030a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847a0701">九彼此恒一门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847a08"/><lb ed="R109" n="0030a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847a0801">彼者指西方乐土为言此者约所居堪忍而说虽 <lb ed="X" n="0847a09"/><lb ed="R109" n="0030a13"/>苦乐彼此相悬同具吾人一念故云恒一也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847a0918" cb:place="inline">△次 <lb ed="X" n="0847a10"/><lb ed="R109" n="0030a14"/>释二初述偈立宗。</p> <lb ed="X" n="0847a11"/><lb ed="R109" n="0030a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847a1101">若人临终时能不失正念或见光见华<anchor xml:id="nkr_note_add_0847a1101" n="0847a1101"/><anchor xml:id="beg0847a1101" n="0847a1101"/>已<anchor xml:id="end0847a1101"/>受宝池生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847a12"/><lb ed="R109" n="0030a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847a1201">不失正念有二意一者平居净念熏修二者临终 <lb ed="X" n="0847a13"/><lb ed="R109" n="0030a17"/>善友<g ref="#CB15081">策</g>发性具之法转变由心念<persName>佛</persName>净心故云正 <lb ed="X" n="0847a14"/><lb ed="R109" n="0030a18"/>念华光妙色应念而成不涉程途<anchor xml:id="nkr_note_add_0847a1401" n="0847a1401"/><anchor xml:id="beg0847a1401" n="0847a1401"/>已<anchor xml:id="end0847a1401"/>生莲沼。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847a1419" cb:place="inline">△次 <lb ed="X" n="0847a15"/><lb ed="R109" n="0030b01"/>依宗释義二初约现事验以立根本。</p> <lb ed="X" n="0847a16"/><lb ed="R109" n="0030b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847a1601">论曰往生传云张抗仕石晋为翰林学士课大悲咒 <lb ed="X" n="0847a17"/><lb ed="R109" n="0030b03"/>十万遍愿生西方一日<g ref="#CB05903">寝</g>疾唯念<persName>佛</persName>号忽谓家人曰 <lb ed="X" n="0847a18"/><lb ed="R109" n="0030b04"/>西方净土只在堂屋西边阿弥陀<persName>佛</persName>坐莲花上见翁 <lb ed="X" n="0847a19"/><lb ed="R109" n="0030b05"/>儿在莲花池金沙地上礼拜嬉戏良久念<persName>佛</persName>而化翁 <lb ed="X" n="0847a20"/><lb ed="R109" n="0030b06"/>儿抗之孙也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847a21"/><lb ed="R109" n="0030b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847a2101">张抗下引人以证成宗義课大悲下明其见土之 <lb ed="X" n="0847a22"/><lb ed="R109" n="0030b08"/>因一日下正明临终正念西方下正明见土之相 <lb ed="X" n="0847a23"/><lb ed="R109" n="0030b09"/>所谓临终西方境分明在目前是也莲花池金沙 <lb ed="X" n="0847a24"/><lb ed="R109" n="0030b10"/>地皆净土境抗公见于堂屋西边者以其平昔有 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0847b" n="0847b"/> <lb ed="X" n="0847b01"/><lb ed="R109" n="0030b11"/>课咒之功垂终有正念之力是以任运而见益显 <lb ed="X" n="0847b02"/><lb ed="R109" n="0030b12"/>唯心净土之不我诬也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847b0210" cb:place="inline">△次约心性释以泯能所 <lb ed="X" n="0847b03"/><lb ed="R109" n="0030b13"/>二初明土居心内。</p> <lb ed="X" n="0847b04"/><lb ed="R109" n="0030b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847b0401">所以尔者盖<name role="" type="person">西方极乐世界</name>乃吾心中之一土耳娑 <lb ed="X" n="0847b05"/><lb ed="R109" n="0030b15"/>婆世界亦吾心中之一土耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847b06"/><lb ed="R109" n="0030b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847b0601">所以下出其见土所以尔者犹云如此也所以如 <lb ed="X" n="0847b07"/><lb ed="R109" n="0030b17"/>此者良以依正同居一心且约依报言之土凡有 <lb ed="X" n="0847b08"/><lb ed="R109" n="0030b18"/>四所谓常寂光净土实报莊严土方便有馀土凡 <lb ed="X" n="0847b09"/><lb ed="R109" n="0031a01"/>圣同居土今云娑婆极乐者俱属同居特净秽之 <lb ed="X" n="0847b10"/><lb ed="R109" n="0031a02"/>殊耳故云乃吾心中之一土也唯其同具一心以 <lb ed="X" n="0847b11"/><lb ed="R109" n="0031a03"/>我念<persName>佛</persName>净心熏乎业识故能随念而见初非有彼 <lb ed="X" n="0847b12"/><lb ed="R109" n="0031a04"/>此能所之异也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847b1207" cb:place="inline">△次明心无远近。</p> <lb ed="X" n="0847b13"/><lb ed="R109" n="0031a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847b1301">约土而言有十万亿彼此之异约心而观原无远近。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847b14"/><lb ed="R109" n="0031a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847b1401">土既唯心心非远近而云有十万亿彼此之异者 <lb ed="X" n="0847b15"/><lb ed="R109" n="0031a07"/>对凡夫肉眼生死心量言之耳圆家行人理性圆 <lb ed="X" n="0847b16"/><lb ed="R109" n="0031a08"/>具名字圆闻观行圆修以至果上圆证无非约心 <lb ed="X" n="0847b17"/><lb ed="R109" n="0031a09"/>而论尙何远近之足云乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847b1711" cb:place="inline">△三约果报示以绝去 <lb ed="X" n="0847b18"/><lb ed="R109" n="0031a10"/>来二初释妨。</p> <lb ed="X" n="0847b19"/><lb ed="R109" n="0031a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847b1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0847b1901" n="0847b1901"/><anchor xml:id="beg0847b1901" n="0847b1901"/>但<anchor xml:id="end0847b1901"/>众生自受生<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b1902" n="0847b1902"/><anchor xml:id="beg0847b1902" n="0847b1902"/>已<anchor xml:id="end0847b1902"/>来为五阴区局真性不契心源。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847b20"/><lb ed="R109" n="0031a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847b2001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0847b2001" n="0847b2001"/><anchor xml:id="beg0847b2001" n="0847b2001"/>但<anchor xml:id="end0847b2001"/>众生下释妨恐疑者谓既曰净土唯心且此即 <lb ed="X" n="0847b21"/><lb ed="R109" n="0031a13"/>心之土谁人不有何不令我如今即见而待临终 <lb ed="X" n="0847b22"/><lb ed="R109" n="0031a14"/>方能见耶故释之曰但众生自受生以来为五阴 <lb ed="X" n="0847b23"/><lb ed="R109" n="0031a15"/>区局真性不契心源之故也受生通乎远近一者 <lb ed="X" n="0847b24"/><lb ed="R109" n="0031a16"/>无始受生二者即生受生五阴区局真性者楞严 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0847c" n="0847c"/> <lb ed="X" n="0847c01"/><lb ed="R109" n="0031a17"/>註云阴以覆蔽为義区局性真故名区宇真性犹 <lb ed="X" n="0847c02"/><lb ed="R109" n="0031a18"/>如太空五阴犹如区宇不契心源者如前一真法 <lb ed="X" n="0847c03"/><lb ed="R109" n="0031b01"/>界所明心源何等廣大众生以区小而侷限之所 <lb ed="X" n="0847c04"/><lb ed="R109" n="0031b02"/>以莫能契合也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847c0407" cb:place="inline">△次正明。</p> <lb ed="X" n="0847c05"/><lb ed="R109" n="0031b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847c0501">念<persName>佛</persName>之人果报成熟将捨现阴趣生阴时净土莲花 <lb ed="X" n="0847c06"/><lb ed="R109" n="0031b04"/>忽然在前唯心境界非有去来彼此之相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847c07"/><lb ed="R109" n="0031b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847c0701">念<persName>佛</persName>之人果报成熟者观念<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c0701" n="0847c0701"/><anchor xml:id="beg0847c0701" n="0847c0701"/>已<anchor xml:id="end0847c0701"/>成也将捨现阴者 <lb ed="X" n="0847c08"/><lb ed="R109" n="0031b06"/>现阴即始因父母<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c0801" n="0847c0801"/><anchor xml:id="beg0847c0801" n="0847c0801"/>己<anchor xml:id="end0847c0801"/>三妄伦交结之者但云生阴 <lb ed="X" n="0847c09"/><lb ed="R109" n="0031b07"/>不云中阴者成论明极善极恶俱不经中阴如<g ref="#CB00267">䂎</g> <lb ed="X" n="0847c10"/><lb ed="R109" n="0031b08"/>矛離手是也净土下正明<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c1001" n="0847c1001"/><anchor xml:id="beg0847c1001" n="0847c1001"/>已<anchor xml:id="end0847c1001"/>是彼国生阴境界唯 <lb ed="X" n="0847c11"/><lb ed="R109" n="0031b09"/>心下泯其去来之迹。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847c1109" cb:place="inline">△三引证二初楞严。</p> <lb ed="X" n="0847c12"/><lb ed="R109" n="0031b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847c1201">故首楞严经云临命终时未捨暖触一生善恶俱时 <lb ed="X" n="0847c13"/><lb ed="R109" n="0031b11"/>顿现纯想即飞必生天上若飞心中兼福兼慧及与 <lb ed="X" n="0847c14"/><lb ed="R109" n="0031b12"/>净愿自然心开见十方<persName>佛</persName>一切净土随愿往生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847c15"/><lb ed="R109" n="0031b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847c1501">未捨暖触者即现阴之末生阴之初也善恶顿现 <lb ed="X" n="0847c16"/><lb ed="R109" n="0031b14"/>者一生所作善则净境现前如慧远以下诸师是 <lb ed="X" n="0847c17"/><lb ed="R109" n="0031b15"/>也恶则恶相现前如张善和张锺馗等是也纯想 <lb ed="X" n="0847c18"/><lb ed="R109" n="0031b16"/>等者吴兴曰若单修善禅则唯生上界若兼诸福 <lb ed="X" n="0847c19"/><lb ed="R109" n="0031b17"/>慧则随往十方于飞心中旁论福慧故云兼也今 <lb ed="X" n="0847c20"/><lb ed="R109" n="0031b18"/>谓兼福故能见<persName>佛</persName>兼慧故能心开净愿故能随往。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847c21"/><lb ed="R109" n="0032a01"/><p xml:id="pX61p0847c2101">△次妙宗。</p> <lb ed="X" n="0847c22"/><lb ed="R109" n="0032a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847c2201">法智大师云须知垂终自见坐金莲身<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c2201" n="0847c2201"/><anchor xml:id="beg0847c2201" n="0847c2201"/>已<anchor xml:id="end0847c2201"/>是彼国生 <lb ed="X" n="0847c23"/><lb ed="R109" n="0032a03"/>阴亦此意也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0847c24"/><lb ed="R109" n="0032a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847c2401">法智等者观经疏云及其瞑目告终上珍台而高 <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0848a" n="0848a"/> <lb ed="X" n="0848a01"/><lb ed="R109" n="0032a05"/>踊文成印壞坐金莲而化生法智大师钞云此喩 <lb ed="X" n="0848a02"/><lb ed="R109" n="0032a06"/>本出大经今借此文以喩往生菩萨此土阴灭彼 <lb ed="X" n="0848a03"/><lb ed="R109" n="0032a07"/>国阴生须知垂终<note place="inline">云云</note>今论中所引以证净土唯 <lb ed="X" n="0848a04"/><lb ed="R109" n="0032a08"/>心观功既著之时非有彼此去来之相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848a05"/><lb ed="R109" n="0032a09"/><p xml:id="pX61p0848a0501">△次一门约时论妙二初标。</p> <lb ed="X" n="0848a06"/><lb ed="R109" n="0032a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848a0601">十现未互在门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848a07"/><lb ed="R109" n="0032a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848a0701">现即现在念<persName>佛</persName>之心未即未来受生之时以十世 <lb ed="X" n="0848a08"/><lb ed="R109" n="0032a12"/>古今不離当念故云互在也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848a0812" cb:place="inline">△次释二初述偈立 <lb ed="X" n="0848a09"/><lb ed="R109" n="0032a13"/>宗。</p> <lb ed="X" n="0848a10"/><lb ed="R109" n="0032a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848a1001">行者今念<persName>佛</persName>功德不唐捐因中<anchor xml:id="nkr_note_add_0848a1001" n="0848a1001"/><anchor xml:id="beg0848a1001" n="0848a1001"/>已<anchor xml:id="end0848a1001"/>有果如莲花开敷。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848a11"/><lb ed="R109" n="0032a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848a1101">初二句释疑三一句明功不唐捐所以四一句引 <lb ed="X" n="0848a12"/><lb ed="R109" n="0032a16"/>喩以明初二句释疑者如十疑中所引具缚凡夫 <lb ed="X" n="0848a13"/><lb ed="R109" n="0032a17"/>恶业厚重西方净土出过三界具缚凡夫云何得 <lb ed="X" n="0848a14"/><lb ed="R109" n="0032a18"/>生又云众生罪业无恶不造云何临终十念成就 <lb ed="X" n="0848a15"/><lb ed="R109" n="0032b01"/>即得往生出过三界结业之事云何可通又往生 <lb ed="X" n="0848a16"/><lb ed="R109" n="0032b02"/>论云女人及根缺二乘种不生既有此教当知女 <lb ed="X" n="0848a17"/><lb ed="R109" n="0032b03"/>人根缺者必定不得往生又云凡夫俗人皆有妻 <lb ed="X" n="0848a18"/><lb ed="R109" n="0032b04"/>子未知不断婬欲得生彼否彼论中一一决答今 <lb ed="X" n="0848a19"/><lb ed="R109" n="0032b05"/>总释之曰行者念<persName>佛</persName>功不唐捐则上来诸疑一答 <lb ed="X" n="0848a20"/><lb ed="R109" n="0032b06"/>俱消更无馀惑矣所以然者以吾人当来所证之 <lb ed="X" n="0848a21"/><lb ed="R109" n="0032b07"/>果无非证此念<persName>佛</persName>之心故取譬如莲花开敷。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848a2118" cb:place="inline">△次 <lb ed="X" n="0848a22"/><lb ed="R109" n="0032b08"/>依宗释義二初明由因感果。</p> <lb ed="X" n="0848a23"/><lb ed="R109" n="0032b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848a2301">论曰圆顿教人顿悟心性无修而修修彼乐<g ref="#CB15131">邦</g>性中 <lb ed="X" n="0848a24"/><lb ed="R109" n="0032b10"/>所具极乐由修显发。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0848b" n="0848b"/> <lb ed="X" n="0848b01"/><lb ed="R109" n="0032b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848b0101">圆顿下明能修之人即圆家名字观行位中人也 <lb ed="X" n="0848b02"/><lb ed="R109" n="0032b12"/>无修下明能修之因性中下明所克之果在因既 <lb ed="X" n="0848b03"/><lb ed="R109" n="0032b13"/>云无修而修则知在果亦是无证而证盖圆家行 <lb ed="X" n="0848b04"/><lb ed="R109" n="0032b14"/>人不同缘理断九谓之修证也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848b0413" cb:place="inline">△次明因果相即 <lb ed="X" n="0848b05"/><lb ed="R109" n="0032b15"/>二初约性具明即三初立本。</p> <lb ed="X" n="0848b06"/><lb ed="R109" n="0032b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848b0601">而此心性竖贯三际横裹十虚<persName>佛</persName>法生法正法依法 <lb ed="X" n="0848b07"/><lb ed="R109" n="0032b17"/>因法果法一念圆成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848b08"/><lb ed="R109" n="0032b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848b0801">而此下约性具以为修证之本竖穷横裹明性量 <lb ed="X" n="0848b09"/><lb ed="R109" n="0033a01"/>也生<persName>佛</persName>依正因果明性具也既言具量性体在其 <lb ed="X" n="0848b10"/><lb ed="R109" n="0033a02"/>中矣竖贯三际则过未同源横裹十虚则染净一 <lb ed="X" n="0848b11"/><lb ed="R109" n="0033a03"/>际是则生<persName>佛</persName>依正因果等法皆吾一念圆具也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848b1119" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0848b12"/><lb ed="R109" n="0033a04"/>次释成。</p> <lb ed="X" n="0848b13"/><lb ed="R109" n="0033a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848b1301">是以念<persName>佛</persName>之人名为全性起修全修在性全性起修 <lb ed="X" n="0848b14"/><lb ed="R109" n="0033a06"/>虽名为因全修在性因中有果以所具因法与所具 <lb ed="X" n="0848b15"/><lb ed="R109" n="0033a07"/>果法同居一性心性融通无法不摄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848b16"/><lb ed="R109" n="0033a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848b1601">是以下牒前一念圆具故能修性宴妙因果互融 <lb ed="X" n="0848b17"/><lb ed="R109" n="0033a09"/>因果既融那分现未修性既妙孰辩<anchor xml:id="nkr_note_add_0848b1701" n="0848b1701"/><anchor xml:id="beg0848b1701" n="0848b1701"/>己<anchor xml:id="end0848b1701"/>他。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848b1718" cb:place="inline">△三譬 <lb ed="X" n="0848b18"/><lb ed="R109" n="0033a10"/>显。</p> <lb ed="X" n="0848b19"/><lb ed="R109" n="0033a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848b1901">故如莲花开敷花中有果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848b20"/><lb ed="R109" n="0033a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848b2001">法花取譬权实同体本迹双融此中以譬因果同 <lb ed="X" n="0848b21"/><lb ed="R109" n="0033a13"/>时现未互在所显虽异能譬不殊。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848b2114" cb:place="inline">△次约性体明 <lb ed="X" n="0848b22"/><lb ed="R109" n="0033a14"/>即三初正明。</p> <lb ed="X" n="0848b23"/><lb ed="R109" n="0033a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848b2301">况此心常住无生灭去来即今念<persName>佛</persName>之心便是当来 <lb ed="X" n="0848b24"/><lb ed="R109" n="0033a16"/>花池受生之时。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0848c" n="0848c"/> <lb ed="X" n="0848c01"/><lb ed="R109" n="0033a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848c0101">况此下承前譬喩而来非唯心性融通无法不摄 <lb ed="X" n="0848c02"/><lb ed="R109" n="0033a18"/>亦乃性非生灭体绝去来今者对当而言即今念 <lb ed="X" n="0848c03"/><lb ed="R109" n="0033b01"/><persName>佛</persName>为因当来受生为果而云便是者如十疑论云 <lb ed="X" n="0848c04"/><lb ed="R109" n="0033b02"/>但使众生净土业成者临终在定之心即是净土 <lb ed="X" n="0848c05"/><lb ed="R109" n="0033b03"/>受生之心动念即是生净土时亦此意也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848c0517" cb:place="inline">△次证 <lb ed="X" n="0848c06"/><lb ed="R109" n="0033b04"/>验。</p> <lb ed="X" n="0848c07"/><lb ed="R109" n="0033b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848c0701">故说初发心人极乐宝池<anchor xml:id="nkr_note_add_0848c0701" n="0848c0701"/><anchor xml:id="beg0848c0701" n="0848c0701"/>已<anchor xml:id="end0848c0701"/>萌莲种若精进不退日 <lb ed="X" n="0848c08"/><lb ed="R109" n="0033b06"/>益生长华渐开敷随其功德大小炜烨其或懈退悔 <lb ed="X" n="0848c09"/><lb ed="R109" n="0033b07"/>杂日渐憔悴若能自新华复鲜丽其或未然芽焦种 <lb ed="X" n="0848c10"/><lb ed="R109" n="0033b08"/>败。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848c11"/><lb ed="R109" n="0033b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848c1101">故说下引文证成若精进下明功德不虚其或下 <lb ed="X" n="0848c12"/><lb ed="R109" n="0033b10"/>反复释明昔圆照本禅师参天衣怀禅师念<persName>佛</persName>有 <lb ed="X" n="0848c13"/><lb ed="R109" n="0033b11"/>省後迁净慈平居密修净业雷峰才法师神遊净 <lb ed="X" n="0848c14"/><lb ed="R109" n="0033b12"/>土见一花殊丽问之曰待净慈本禅师耳又资福 <lb ed="X" n="0848c15"/><lb ed="R109" n="0033b13"/>曦公曰吾定中见金莲花人言以待本公又莲花 <lb ed="X" n="0848c16"/><lb ed="R109" n="0033b14"/>无数云以俟受度者或有萎者云是退堕人即此 <lb ed="X" n="0848c17"/><lb ed="R109" n="0033b15"/>可为验矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848c1705" cb:place="inline">△三结成。</p> <lb ed="X" n="0848c18"/><lb ed="R109" n="0033b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848c1801">且此莲花人谁种植现未互在斯言有归也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0848c19"/><lb ed="R109" n="0033b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848c1901">彼土既非人植岂非性中所具之者由修而显发 <lb ed="X" n="0848c20"/><lb ed="R109" n="0033b18"/>乎现未互在命门之言斯有归矣 偈曰。</p> <lb ed="X" n="0848c21"/><lb ed="R109" n="0034a01"/><p xml:id="pX61p0848c2101">弹指掀开法藏门无生妙理灿然存拈来字字通 <lb ed="X" n="0848c22"/><lb ed="R109" n="0034a02"/>玄奥彻去言言洞本根万亿金身纤芥纳微尘刹 <lb ed="X" n="0848c23"/><lb ed="R109" n="0034a03"/>土一毛吞等闲两手相吩咐用答吾 <lb ed="X" n="0848c24" type="honorific"/><lb ed="R109" n="0034a04"/>师罔极恩。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1167.0849a" n="0849a"/> <lb ed="X" n="0849a01"/><lb ed="R109" n="0034a05"/> <lb ed="X" n="0849a02"/><lb ed="R109" n="0034a06"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>净土生无生论註<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0832b1201" to="#end0832b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">券</lem><rdg wit="#wit.orig">倦</rdg></app> <app from="#beg0832b1401" to="#end0832b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0832b2001" to="#end0832b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">净土生无生论</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0833a2301" to="#end0833a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0834a1501" to="#end0834a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0835b2001" to="#end0835b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0835c0701" to="#end0835c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0836a1001" to="#end0836a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0836a2301" to="#end0836a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">具</lem><rdg wit="#wit.orig">其</rdg></app> <app from="#beg0837b2201" to="#end0837b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0837c2401" to="#end0837c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0838b1701" to="#end0838b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0839a0501" to="#end0839a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0839a0801" to="#end0839a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0839c0201" to="#end0839c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0840b0401" to="#end0840b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">悟</lem><rdg wit="#wit.orig">语</rdg></app> <app from="#beg0840b2001" to="#end0840b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0840c2301" to="#end0840c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0840c2401" to="#end0840c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841a0101" to="#end0841a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841a0102" to="#end0841a0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841a0201" to="#end0841a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841a0301" to="#end0841a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841a0801" to="#end0841a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841b0501" to="#end0841b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841b1601" to="#end0841b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841b1901" to="#end0841b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0841c2401" to="#end0841c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0843b1901" to="#end0843b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">吞</lem><rdg wit="#wit.orig">各</rdg></app> <app from="#beg0843c0201" to="#end0843c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0843c0301" to="#end0843c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0843c0302" to="#end0843c0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">在依正之中</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0843c0601" to="#end0843c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0843c0801" to="#end0843c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0843c0901" to="#end0843c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0844b1501" to="#end0844b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0845a2401" to="#end0845a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">互</lem><rdg wit="#wit.orig">牙</rdg></app> <app from="#beg0845b0201" to="#end0845b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">心</lem><rdg wit="#wit.orig">观</rdg></app> <app from="#beg0845b0501" to="#end0845b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">心</lem><rdg wit="#wit.orig">观</rdg></app> <app from="#beg0845b0502" to="#end0845b0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">心</lem><rdg wit="#wit.orig">观</rdg></app> <app from="#beg0845c1901" to="#end0845c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0846a2001" to="#end0846a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0846b0301" to="#end0846b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0846b1901" to="#end0846b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0847a1101" to="#end0847a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0847a1401" to="#end0847a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0847b1901" to="#end0847b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0847b1902" to="#end0847b1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0847b2001" to="#end0847b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0847c0701" to="#end0847c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0847c0801" to="#end0847c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0847c1001" to="#end0847c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0847c2201" to="#end0847c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0848a1001" to="#end0848a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0848b1701" to="#end0848b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0848c0701" to="#end0848c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0833001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833001">末字疑剩</note> <note n="0834001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834001">衣依通用</note> <note n="0836001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836001">无字疑剩</note> <note n="0841001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841001">十疑千</note> <note n="0844001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0844001">求疑未</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0832b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832b1201">券【CB】，倦【卍续】</note> <note n="0832b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832b1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0832b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832b2001">净土生无生论【CB】，［－］【卍续】</note> <note n="0833a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0834a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834a1501">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0835b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0835c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0836a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0836a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836a2301">具【CB】，其【卍续】</note> <note n="0837b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0837c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0838b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0839a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0839a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0839c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0840b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b0401">悟【CB】，语【卍续】</note> <note n="0840b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0840c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840c2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0840c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840c2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841a0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841a0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841a0102">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841a0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841a0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0841c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0843b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843b1901">吞【CB】，各【卍续】</note> <note n="0843c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0843c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0843c0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0302">在依正之中【CB】，［－］【卍续】</note> <note n="0843c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0843c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0843c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0844b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0845a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845a2401">互【CB】，牙【卍续】</note> <note n="0845b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845b0201">心【CB】，观【卍续】</note> <note n="0845b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845b0501">心【CB】，观【卍续】</note> <note n="0845b0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845b0502">心【CB】，观【卍续】</note> <note n="0845c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845c1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0846a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0846b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0846b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846b1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0847a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0847a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0847b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0847b1902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b1902">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0847b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0847c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0847c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0847c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0847c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0848a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0848a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0848b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0848b1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0848c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0848c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>